विचार / बिमर्श

ताराबाजी लै लै

ताराबाजी लै लै

‘ताराबाजी लै लै मामा आए घोडा माइजू आइन् डोली पापा ल्याइन् सोली बुबुमाम सुप्रुक्क ….। ताराबाजी लै लै … ।’   नसुनाऊ नानी लय हालेर यो गीत तिमी गरिब छौ, छाप्रोमा जन्मेका छौ ठूला महलमा बस्नेका मामा-माइजूहरु घोडा चढेर आउँछन् डोली चढेर आउँछन्...

तीन ‘अ’ को दुष्चक्रमा पनि अब्बल सामुदायिक शिक्षा

तीन ‘अ’ को दुष्चक्रमा पनि अब्बल सामुदायिक शिक्षा

त्यसबेला मेरा कुनै ठूला सपना थिएनन् न त कुनै महत्वकांक्षा नै थिए । र पनि अक्सर कक्षाकोठामा पढाइ हुँदाहुँदै मेरो दिमागमा जिज्ञासा चाँहि खुबै सल्वलाईरहन्थे ।   आठ कक्षा पास गरेको सर्टिफिकेट च्यापेर केही जिज्ञासा र केही उत्सुकता सहित नयाँ विद्यालय गएको थिएँ । अर्थात् गाउँको विद्यालयमा केही समस्...

आयोग उत्तीर्ण शिक्षकको पीडा : विद्यालय जानुपर्नेमा अदालत

आयोग उत्तीर्ण शिक्षकको पीडा : विद्यालय जानुपर्नेमा अदालत

शिक्षक सेवा आयोगबाट छनोट भइसेपछि नियुक्तीका लागि क्षेत्रीय शिक्षा निर्देशनालयमा सिफारिश भयो । आयोगले सिफारिश गरेपछि नियुक्तिको प्रक्रियामा जाँदा मध्यमाञ्चल क्षेत्रीय निर्देशनलाय हेटौंडा पुगियो । त्यहाँ पुगेपछि के थाहा भयो भने मध्यमाञ्चलको लागि गरिएको विज्ञापनमा काठमाडौं उपत्यकाका तीन जिल्लाका लागि ह...

कसरी सुधार्ने  उच्च शिक्षा ?

कसरी सुधार्ने उच्च शिक्षा ?

१.    सर्वप्रथमत: त्रिभुवन विश्वविद्यालयका क्याम्पसहरुलाई कीर्तिपुर परिसरमा केन्द्रीय विश्वविद्यालय र ७  प्रदेशमा प्रादेशिक विश्वविद्यालयको रूपमा रूपान्तरण गरौँ । प्रत्येक प्रदेशको आंगिक र सम्बन्धन प्राप्त क्याम्पस मिलाएर छुट्टै मानित विश्वविद्यालय खोल्न सकिन्छ । यसो गर्दा त्रिवि...

जो प्रधानमन्त्री उसकै पार्टीको भिसी : कसरी हुन्छ स्वायत्तता !

जो प्रधानमन्त्री उसकै पार्टीको भिसी : कसरी हुन्छ स्वायत्तता !

वाह्य प्रभाव र नियन्त्रण नहुनु नै स्वायत्तता हो । हामीकहाँका विश्वविद्यालयहरुमा स्वायत्तताा छ कि छैन त ? शैक्षिक स्वायत्ततालाई तीनवटा पाटोबाट विश्लेषण गर्न सकिँदो रहेछ । एउटा : शिक्षकको अटोनोमी, यो भनेको के हो भने, करिकुलम उसैले बनाउने, जाँच उसैले गर्ने, अरु इन्सट्रक्सनल * डिजाइन उसैले गर्ने अधिक...

शिक्षकको कथा : यहाँ त यस्तै हो, हजुर नयाँ भएर !

शिक्षकको कथा : यहाँ त यस्तै हो, हजुर नयाँ भएर !

- देवीराम आचार्य / समसामयिक शैक्षिक मुद्दा र शिक्षण सिकाइमा कलम चलाउँदै आएका आचार्य कहिले काँही साहित्यिक सृजना पनि गर्छन् । उनका यस्ता सृजना पनि शिक्षा र शिक्षणमै केन्द्रित हुन्छन् । यस पटक उनले सार्वजनिक शिक्षाको गिर्दो शाखको पछिल्तिरको कारण एक जना शिक्षकको कर्म र मनोदशा मार्फत् खोतल्ने प्रयास गरे...

एकले अर्कोलाई, अर्काेले अझ अर्कोलाई : गोलचक्करमा सामुदायिक शिक्षा

एकले अर्कोलाई, अर्काेले अझ अर्कोलाई : गोलचक्करमा सामुदायिक शिक्षा

गाउँका होस् या शहरका, कुनै एक विद्यालयको अवलोकन वा विद्यालय आवद्ध सरोकारवालाहरुसँँग भलाकुसारी गर्यौं भने विद्यालयहरुमा समस्याहरुको खात र आवश्यकताहरुको चाङै भेटिन्छ । राम्रो मनसायले विद्यालयहरुमा पस्यौं भने पनि त्यहाँको शैक्षिक, भौतिक वातावरणले सामुदायिक विद्यालयहरुप्रति नकारात्मक भावनाको विकास गराइद...

 शिक्षकमात्र दोषी र जिम्मेवार

शिक्षकमात्र दोषी र जिम्मेवार

रोहिणी न्यौपाने, पेशाले शिक्षक हुन् । चितवन निवासी उनी चितवनै जनजागृति माविका अध्यापन गर्छन् । नेपालको सार्वजनिक शिक्षाबारेमा थुप्रै प्रकारका टिकाटिप्पणी र आलोचना हुने गरेका छन् । शिक्षामा गरिएको लगानी र त्यसअनुरुपको गुणस्तर नआउँदा शिक्षा आलोचित छ । यतिमात्र नभएर शिक्षामा थुप्रै खालका विकृति र विसं...

शैक्षिक यज्ञका नाममा व्यवसाय : बाह्य निर्माण मात्रै की, आन्तरिक पुननिर्माण पनि

शैक्षिक यज्ञका नाममा व्यवसाय : बाह्य निर्माण मात्रै की, आन्तरिक पुननिर्माण पनि

शिक्षामा राज्यको प्रशस्त लगानी छैन मात्र होइन, शिक्षा राज्यको मूलाधारमा प्रवेश समेत भएको छैन । मूलधारको पहिलो नम्बरमा राजनीति नै छ भने दोस्रो नम्बरमा कर्मचारी प्रशासन छ । त्यसकारण शिक्षा क्षेत्रका हाम्रा आर्थिक पाइलाहरु बढो मुस्किलले चाल्नुपर्ने अवस्था छ । संविधानतः माध्यमिक तहसम्मको शिक्षा निशुल्क...

गर्दा हुँदो रहेछ परिवर्तन : ढुङ्गा देखि बेञ्च सम्मको यात्रा

गर्दा हुँदो रहेछ परिवर्तन : ढुङ्गा देखि बेञ्च सम्मको यात्रा

सम्झदा आजै जस्तो लाग्छ । २०६९ श्रावण १ गते झण्डै १५ वर्ष देखि जारी एनजिओको जागिर छाडेर हुम्लाको खार्पुनाथ गाविस स्थित मान्धारा माध्यमिक विद्यालयमा नि.मा.वि. स्तरको अस्थायी नेपाली शिक्षक दरवन्दिको नियुक्ति पत्र बुझेको । विद्यालय नाममात्रको । कक्षा ६ देखी १० सम्म पठन पाठन हुने गरेको विद्यालयमा नत झ...

मेरो स्कुल र रगतका अक्षरहरु

मेरो स्कुल र रगतका अक्षरहरु

नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान र कवि विमल गुरुङ स्मृति पुस्तकालय धरानको सहकार्यमा गत मंसिर २५ गते भएको २६ औं कविता महोत्सव तथा प्रतियोगितामा प्रथम भए – रोल्पाका कवि विष्णु सन्यास  । सन्यासको आन्दोलनमा ईश्वरहरु शिर्षकको कविताले प्रथम पुरस्कार हात पारेपछि उनको चर्चा एकाएक चुलिएको छ । वि.सं. २०४९...

मन्त्री ज्यू, कता गयो शिक्षा नियमावली  ?

मन्त्री ज्यू, कता गयो शिक्षा नियमावली ?

सामुदायिक विद्यालयमा आमूल सुधारको अपेक्षा सहित करिव ८ वर्षको रस्साकस्सीपछि व्यवस्थापिका संसदबाट पारित भएको शिक्षा ऐन २०२८ को आठौँ संशोेधन कार्यान्वयनमा आएको ६ महिना बितिसक्दा पनि ऐनको पुरकको रुपमा रहेको शिक्षा नियमावली आउन नसक्दा शिक्षा क्षेत्र अन्योलमा गुज्रिरहेको छ । शिक्षा ऐनको आठौ संशोधनले विद्य...

नियमावलीमा सहमती नदिए पछि पूर्व शिक्षा मन्त्री पोखरेलले लेखे अर्थ मन्त्री महरालाई चिठी

नियमावलीमा सहमती नदिए पछि पूर्व शिक्षा मन्त्री पोखरेलले लेखे अर्थ मन्त्री महरालाई चिठी

श्री माननीय अर्थमन्त्री कृष्णबहादुर महराज्यू, अर्थ मन्त्रालय सिंहदरवार, काठमाण्डौ शिक्षा ऐन आठौ संशोधन सवै दलको सहमतिमा उत्साहपूर्ण ढंगवाट पास भएको ६ महिना १५ दिन वितिसकेको छ । तथापि, शिक्षा नियमावली अझै सार्वजनिक भएको छैन । शिक्षा मन्त्री धनीराम पौडेलका अनुसार अर्थ मन्त्रालयले सहमति नदिएकोले न...

सामुदायिकका शिक्षक, गर्दै छन् आफ्नै सन्तान माथि घात

सामुदायिकका शिक्षक, गर्दै छन् आफ्नै सन्तान माथि घात

सामुदायिक विद्यालयका शिक्षकहरुले आफ्ना छोराछोरीलाई सरकारीमा पढाउने कि निजीमा ? विद्यालय शिक्षाका क्षेत्रमा यो राजनीतिक प्रश्न हो । राजनीतिक किन हो भने सामुदायिक शिक्षकहरुको दलीय राजनीतिसँगको नाता शिक्षासँग भन्दा बढी घनिष्ट छ । जगजाहेर कुरा के हो भने अधिकांश शिक्षकहरुले आफ्ना छोराछोरीलाई निजीमै पढाइर...

सिर्जनशील विद्यालय : सामुदायिक शिक्षा सुधार गर्न चाहनेलाई

सिर्जनशील विद्यालय : सामुदायिक शिक्षा सुधार गर्न चाहनेलाई

सामुदायिक विद्यालय सुधारको अभियानमा सकृय अर्जुन श्रेष्ठद्धारा लिखित पुस्तक 'सिर्जनशील विद्यालय' हालसालै सार्वजनिक भएको छ । उक्त पुस्तक सामुदायिक शिक्षा सुधार गर्न चाहने हरेकलाई उपयोगी हुने प्रतिकृया दिएका छन् शिक्षाविद् प्रा.डा. विद्यानाथ कोइरालाले । विद्यालय वातावरण, बालमैत्री विद्यालय,...