विचार / बिमर्श

शिक्षामा ठेकेदारी : अदालत अख्तियार धाउने देखि, मन्त्री प्रधानमन्त्रीबाट फोन गराउने सम्मको बिगबिगी

शिक्षामा ठेकेदारी : अदालत अख्तियार धाउने देखि, मन्त्री प्रधानमन्त्रीबाट फोन गराउने सम्मको बिगबिगी

प्राविधिक शिक्षा तथा व्यवसायिक तालिम परिषद् (सिटीइभिटी) लाई जुन रुपमा यो मुलुकमा अगाडि बढाउनुपर्ने हो, त्यो रुपमा अगाडि बढाउन राजनीतिक नेता, नीतिकर्ता, समन्वयकर्ताहरुले आवश्यक ध्यान दिएका छैनन् । यसको भूमिकालाई कमजोर पार्न खोजिएको हो वा नजर अन्दाज गर्न खोजिएको हो, बुझ्न सकिएको छैन । आजको अवस्थामा...

 ‘कथी भेलौ बौवा !’  एक शिक्षकप्रति घरबेटी आमैको चासो

‘कथी भेलौ बौवा !’ एक शिक्षकप्रति घरबेटी आमैको चासो

 दुई दशक अघि देखि संस्थागत विद्यालयमा पढाउँदै आएका  उदयपुर ठोक्सिलाका नन्दलाल आचार्य हालैमात्र सिराहाको जनसेवा माविमा अध्यापन गराउन प्रवेश गरेका छन् । २०३० साल असार २८ गते भगवती आचार्य र विष्णुप्रसाद आचार्यका सन्तानका रुपमा जन्मिएका आचार्य लेखनमा पनि उत्तिकै सकृय छन् । विभिन्न पत्रपत्रिकाम...

अन्यौलमा कक्षा ११ को परीक्षा : यसो गर्न सकिँदैन र !

अन्यौलमा कक्षा ११ को परीक्षा : यसो गर्न सकिँदैन र !

राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले प्रकाशित गरेको परीक्षा सूचि भित्रै पर्ने गरी स्थानीय निकायको निर्वाचनको मिति घोषणा भएपछि कक्षा ११ को परीक्षा प्रभावित हुने कुरामा दुईमत रहेन । यतिखेरको मूल सरोकार परीक्षा निर्वाचन अघि या पछि सार्ने भन्ने नै हो । नेपाली कर्मचारीतन्त्रको मानिसिकता र कार्यशैलीलाई हेर्दा परी...

‘उत्कृष्ट शिक्षक’ सम्मान

‘उत्कृष्ट शिक्षक’ सम्मान

- रामहरि आचार्य पेशाले शिक्षक हुन् । सामाजिक विषयका शिक्षक आचार्य समाजमा देखिएका विभिन्न विकृति, विसंगतिका विषयमा कविता, गीत, गजल र लघुकथा लेख्छन् । २०३६ साल फागुन १७ गते स्व. लोकनाथ आचार्य र जसुदा आचार्यका सन्तानका रुपमा कास्कीको अर्मलामा जन्मिएका उनी हाल स्याङ्जाको जनआर्दश मा वि. मा निमावि तहका शि...

किन घट्यो सार्वजनिक शिक्षाको चमक ? के रोग लाग्यो !

किन घट्यो सार्वजनिक शिक्षाको चमक ? के रोग लाग्यो !

सार्वजनिक शिक्षाको चमक किन घट्यो ? किन घट्दै गयो ? यो प्रश्न गम्भिर छ । हामीले धेरैलाई सौध्यौं । सरकारी निकायका मान्छेहरुलाई पनि सौध्यौं । पहाडको जम्मै मानिसहरु सदरमुकाममा झरे । पहाडका स्कूलहरु सुके । जम्मै स्कुलहरु भित्री मधेशतिर झरे । सदरमुकाममा पनि त्यस्तै भयो । काठमाडौंकै स्कुलहरु...

निमावि अन्तर्वार्ता तयारीको सन्दर्भ : के गर्ने, के नगर्ने

निमावि अन्तर्वार्ता तयारीको सन्दर्भ : के गर्ने, के नगर्ने

शिक्षक सेवा आयोगले निम्न माध्यमिक तहको लिखित परीक्षाको नतिजा प्रकाशन शुरु गरेको छ । हजारांैको सङ्ख्यामा लिखित परीक्षामा सहभागी भएका मध्ये अब केही सयले मात्र अन्तर्वार्ताको तयारी गर्नु पर्ने भएको छ । यो आलेखमा अन्तर्वार्ताको तयारी कसरी गर्ने र अन्तर्वार्तामा कसरी प्रस्तुत हुने सम्बन्धमा केही सामान्य...

स्वतन्त्र छैन शिक्षक सेवा आयोग

स्वतन्त्र छैन शिक्षक सेवा आयोग

शिक्षक सेवा आयोगको गठन कसरी भयो ? यसले के के गर्यो भन्ने कुरा सबै शिक्षकलाई थाहा भएकै कुरा हो । आयोग गठन हुँदा आयोगको काममा कति अड्चनहरु आए ?, अहिलेसम्म कसरी सफल हुँदै आयो ? यो आयोगमा, सदस्यहरुमा, कर्मचारीहरुमा राजनीतिको प्रभाव कसरी पर्यो भन्ने कुरा सबैलाई थाहा छ, भनिरहनै परेन । यो राजनीति यस्तो...

कविको प्रश्न : कसरी अनपढ भयौँ हामी ?

कविको प्रश्न : कसरी अनपढ भयौँ हामी ?

केशव सिलवाल प्रगतिवादी कविका रुपमा चिनिन्छन् । शिक्षण पेशामा आवद्ध उनको धारिला मान्छेहरु नामक कविता संग्रह पनि प्रकाशित छ । प्रगतिवादी कवि सिलवाल कवितामा कलाविहिन जबर्जस्ती र विचारविहिनता पनि मन पराउँदैनन् । उनी कवितालाई विचार र कलाको अद्धितिय संगम मान्दछन् र सोअनुरुप नै कवितामा प्राण भर्ने काम गर्द...

शिक्षा ऐन : नाम र ब्राण्ड फेरेर मात्रै स्वाद बदल्ने चेष्टा

शिक्षा ऐन : नाम र ब्राण्ड फेरेर मात्रै स्वाद बदल्ने चेष्टा

हाम्रो शिक्षा टिप्पणीमुक्त हुन सकेन । सधैं आलोचनाले थिचिएर, पिल्सिएर घस्रिरह्यो । नेपालको शिक्षा केले थिच्यो ? त्यो चिन्न सकिएन । रोगले ग्रसित भयो, तर रोगको निदान हुन सकेन । अड्कलहरु धेरै भए, तर सही अन्दाज नभएरै होला स्वस्थ शिक्षा हामीलाई थाहा भएन । अनुमान र तर्क वितर्क अनगिन्ती भइरहेका छन् । तर...

शिक्षक भन्छन् : ढाँट्नु भएन, पाठयोजना चैं बनाएको छैन

शिक्षक भन्छन् : ढाँट्नु भएन, पाठयोजना चैं बनाएको छैन

मैले माध्यमिक तह विशेष कक्षा ९ र १० लाई मात्र १७ वर्ष पढाएँ । २०६६ सालबाट उच्च मावि तहको कक्षा सुरु भएपछि कक्षा ११ लाई पनि अंग्रेजी पढाउँदै आएको छु । समयसँगै गरेको अनुभवका आधारमा मैले पाठयोजना बनाएर कक्षाकोठामा पढाएको अनुभव छैन । तर, कक्षाकोठामा जानु अघि म ‘आज कुन टपिक पढाउने, कसरी पढाउने, उनी...

विद्यार्थीको संवेग नबुझ्दा घुल्दै छ मृत्युको विष

विद्यार्थीको संवेग नबुझ्दा घुल्दै छ मृत्युको विष

गत हप्तामात्र राजधानीमा नाम चलेका दुई निजी विद्यालयका एक छात्र र एक छात्रले आत्महत्या गरे । व्यक्तिले किन आत्महत्या गर्छ भन्नेवारेमा फरक फरक दृष्टिकोण होलान् । मनोवैज्ञानिकहरुले व्यक्तिको संवेगात्मक पक्षका कुरा गर्लान् । समाजशास्त्रीले स्वभाविक सामाजिक घटनाका रुपमा हेर्लान् । राजनीति शास्त्रीले भविष...

किताब

किताब

विक्रम सुब्बा साहित्यकार त हुन् नै यत्तिले मात्रै उनको परिचय पुरा हुँदैन । विकास सम्बन्धी तालीम र भाषा सम्बन्धी अनुसन्धानमा पनि सम्मिलित सुब्बासँग विदेशीलाई भाषा सिकाएको लामो अनुभव छ । २००९ साल पुस २० गते पाँचथरको फिदिम ६, वोदिनमा नरेन्द्रबहादुर इङ्वाबा र यनहाङ्मा नेम्बाङका एक्ला छोरा डिल्लीविक्रम इ...

नत्र भने, विद्यालय भुत घर र शिक्षकहरु भुत भईरहन्छन्

नत्र भने, विद्यालय भुत घर र शिक्षकहरु भुत भईरहन्छन्

तीन महिना अघि एडुखबरमा प्रकाशित देवीराम आचार्यको, विद्यालयहरु भुत घर र शिक्षक भुत शिर्षकको आलेखले बहसका लागि गम्भिर मुद्धा सृजना गरेको छ । उक्त लेख अधिकाँश बालबालिका विद्यालय आउन मान्दैनन् र यसो हुनुको कारणका बारेमा केन्द्रित छ । यो सन्दर्भ सँगै प्रश्न उब्जिएको छ – के शिक्षक उनीहरुलाई डर दे...

सत्रथरिका शिक्षक आफू बनाउने राम्रो पढाएनन् भनेर खिल्ली उडाउने  ?

सत्रथरिका शिक्षक आफू बनाउने राम्रो पढाएनन् भनेर खिल्ली उडाउने ?

सामुदायिक शिक्षा राम्रो भएन । समयमा पाठ्यपुस्तक पुगेन । जाँच आउने बेलामा समेत निःशुल्क किताब पुगेन । शिक्षकले पढाएनन्, राजनीतिक नेतृत्वको झोला मात्र बोकिरहे । स्कूल खुल्दैन । बिदा धेरै छ । विद्यालय खुले पनि शिक्षक जाँदैनन् । भौतिक सहयोग लगायतका अन्य शीर्षकको अनुदान व्यापक दुरुपयोग भएको छ । यी र य...

विद्यालय ब्यवस्थापन समितिको विकल्प

विद्यालय ब्यवस्थापन समितिको विकल्प

स्थानीय स्तरका राजनीतिक दलहरु सामुदायिक विद्यालयमा विद्यालय व्यवस्थापन समितिको नेतृत्व गर्न तँछाड मछाड गरिरहेका छन् । केही समय यता अभिभभावहरु मध्येबाट छानिएर होस् या राजनीतिक सहमतिको आधारमा मनोनित भएर होस्, विद्यालय व्यवस्थापन समितिमा राजनीतिक कार्यकर्ताहरुको बोलवाला बढेको पाइन्छ । शिक्षा ऐन २०२८...