विचार / बिमर्श

अंग्रेजी मोहमा अल्झेको शिक्षाको गुणस्तर !

अंग्रेजी मोहमा अल्झेको शिक्षाको गुणस्तर !

यदि कसैले देश विकास र संवृद्धिको सपना देख्छ भने उक्त देशको नेतृत्वकर्ताको ध्यान सर्वप्रथम शिक्षा क्षेत्रमा जानु जरुरी हुन्छ । शिक्षा नै विकासको मेरुदण्ड हो र कुनै पनि देश कति विकसित छ भन्ने कुरा पहिल्याउन सर्वप्रथम त्यस देशको शिक्षा प्रणाली कस्तो छ ? उक्त शिक्षा पणालीवाट उत्पादित जनशक्ति कति सवल, सक...

किन बोल्नु पर्छ, सार्वजनिक शिक्षाको पक्षमा ?

किन बोल्नु पर्छ, सार्वजनिक शिक्षाको पक्षमा ?

शिक्षा मात्रै भनेर नपुगेर सार्वजनिक शिक्षा पद्धती, यसका विषयमा छलफल, नीति ऐन र संरचना किन चाहिएको हो ? म सामुदायिक शिक्षालयमै पढेको, राज्यबाट सञ्चालित विश्वविद्यालयबाटै उच्च शिक्षा हासिल गरेको, साढे तीन बर्ष सामुदायिक विद्यालयमा पढाएको भएर सार्वजनिक शिक्षाको विषयमा बोल्नु पर्ने भएको हो त ? विक...

अस्थायी शिक्षकको परीक्षा अझै शंकामा, हुन नदिने तीन पक्ष

अस्थायी शिक्षकको परीक्षा अझै शंकामा, हुन नदिने तीन पक्ष

'विद्यालयमा शिक्षक–कर्मचारीको  दरबन्दी व्यवस्था गर' 'शिक्षक कर्मचारीलाई स्थायी गर' यो नारा नेपालमा शिक्षक–कर्मचारीको पेशागत आन्दोलनसंगै २०३६ सालबाट शुरु भएको हो र अहिलेसम्म बारम्बार उठीरहेको छ । सरकारले शिक्षकहरुको नियमित भर्ना र स्थायित्वको संवैधानिक प्रबन्ध ग...

गणित सिकाइ

गणित सिकाइ

गणित विषयलाई कसरी सहज रुपमा सिकाउने भन्ने विषयमा अमेरिका लगायतका मुलूकमा प्रचलनमा रहेको विधि नेपालमा लागु गर्ने अभियान सञ्चालन गरिएको छ। बालबालिकाहरु काँचो माटो हुन्, तिनिहरुलाई जस्तो आकृति पनि वनाउन सकिन्छ भन्ने परम्परागत मान्यताको विकल्पमा बालबालिकाहरु बीऊ ( seed) हुन, जसलाई जसरी रोप्छौ, मलजल ग...

विघटनै गरौँ न शिक्षा सेवा ! किन कुरा घुमाएको ?

विघटनै गरौँ न शिक्षा सेवा ! किन कुरा घुमाएको ?

पछिल्लो चरणमा कर्मचारी प्रदेश र स्थानीय तहमा गएनन् भन्ने कुराले चर्चा पाइरहँदा मनमा केही जिज्ञासा उत्पन्न भएकोले यो आलेख तयार पारिएको हो । यो, विगत १५ बर्ष देखि निजामति सेवामा अनवरत कार्यरत रही हालसम्म केन्द्रिय वा क्षेत्रीय कार्यालयहरुमा पाइलो टेक्ने दुस्साहस नगरी सरकारले खटाएकै ठाउँमा जिम्मेवारी न...

शिक्षक व्यवस्थापनका सवालमा

शिक्षक व्यवस्थापनका सवालमा

शैक्षिक क्षेत्र आलोच्य बन्नुका कारण धेरै हुन सक्छन् । ती मध्ये शिक्षक नियुक्ति एउटा प्रमुख कारण स्विकार्नै पर्छ । विद्यालय तह देखि उच्च शिक्षा सम्मकै सन्दर्भलाई नियाल्दा हामी शिक्षक नियुक्तिकै विषयमा बढी चर्चा पाउँछौं । यो शिर्षकमा धेरै आन्दोलन भएका छन् । पैसाको चलखेलले व्यापकता यसैमा पाएको छ । समयम...

शिक्षाको जनशक्ति खटन पटन : सरकार असक्षम, दोष कर्मचारीलाई !

शिक्षाको जनशक्ति खटन पटन : सरकार असक्षम, दोष कर्मचारीलाई !

हालैका दिनहरूमा देशका कानून भन्दा कर्मचारी माथि भए । कर्मचारी तन्त्रले सङ्घीयता कार्यान्वयनमा जटिलता ल्याए भनेर जुन ढङ्गले प्रचारबाजी र तर्कहरू गरिएका छन् यी सबै बेतुकका र हावादारी तर्क हुन् । सरकारले आफू मातहतका कर्मचारीहरूलाई काममा लगाउन नसक्ने, खटनपटन र व्यवस्थापन गर्न नसक्ने अनि दोष लगाउने संस्क...

स्थानीय सरकारमा शिक्षा : नयाँ विचारको प्रयोगशाला

स्थानीय सरकारमा शिक्षा : नयाँ विचारको प्रयोगशाला

केही दिन यता स्थानीय तहमा शिक्षाको व्यवस्थापनका सन्दर्भमा स्थानीय सरकारबाट प्रारम्भ गरिएका प्रयत्नहरुबारे चर्चा बढेको छ । सुनकोशी गाउँपालिका सिन्धुपाल्चोकले विद्यालय व्यवस्थापन समिति विघठन गरेको सम्बन्धका अदालतको आदेशले स्थानीय सरकारको मनोवल बढाएको छ । सूर्य विनायक नगरपालिका भक्तपुरले स्थानीय जनप्रत...

अक्षरको आराधना

अक्षरको आराधना

निर्मोही व्यास, नेपाली साहित्यको कविता, कथा, उपन्यास र यात्रा संस्मरण विधाका मुर्धन्य हस्ति हुन् । यात्रा साहित्य साहित्यमै विद्यावारिधि गरेका उनी लामो समय शिक्षण पेशामा आवद्ध रहे । २००४ भदौ ९ मा बाराको कलैया भवानीपुरमा जन्मेका उनको खास नाम वेदव्यास न्यौपाने हो । जिवनको उर्वर समय तराईमा बसेर शिक्...

अनुसन्धानात्मक लेख तयार पार्ने तरिका - २

अनुसन्धानात्मक लेख तयार पार्ने तरिका - २

प्रा.डा. मनप्रसाद वाग्ले, नेपालको शिक्षा क्षेत्रमा चिनिएको ब्यक्तित्व त हुन् नै उनले पछिल्लो समय प्रविधि मार्फत् सिकाइलाई विस्तार गर्ने अभियान शुरु गरेका छन् । यसको साधन भएको छ सामाजिक सञ्जाल फेसबुक । फेसबुक भन्नासाथ समयको बर्वादी ठान्ने केही शिक्षक/अभिभावकलाई चुनौती दिदैं उनले फेसबुक मार्फत् नै सका...

स्थानीय सरकारका शैक्षिक प्राथमिकता

स्थानीय सरकारका शैक्षिक प्राथमिकता

केही नगरपालिका र गाउँपालिकाहरुले नेपालको संविधानमा उल्लेख गरिएका र स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन २०७४ ले व्यवस्था गरेका अधिकारहरु अभ्यासमा ल्याउन थालेको देखिन्छ । स्थानीय तहहरुले शैक्षिक अधिकारहरु कार्यान्वयन गर्ने क्रममा सुरुवातमा केहि कमि कमजोरी हुनु र समस्या आउनुलाई पनि स्वभाविकै मान्न सकिन्छ । विगत द...

शिक्षा व्यवस्थापनमा स्थानीय सरकारको प्रयास

शिक्षा व्यवस्थापनमा स्थानीय सरकारको प्रयास

नेपालको संविधानले शिक्षालाई मौलिक हकको रुपमा स्वीकार गरेको तथा आधारभूत र माध्यमिक शिक्षालाई स्थानीय तहको अधिकार सूचीमा राखेको छ । स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४ मा आधारभूत तहदेखि माध्यमिक तहसम्मको विद्यालय शिक्षाको गुणस्तर अभिबृद्धि, योजना निर्माण, शिक्षक दरबन्दी मिलान, विद्यालयको नक्शांकन र विद्याल...

पढेर के हुन्छ  ?

पढेर के हुन्छ ?

झापामा जन्मे हुर्केका कवि राजेन्द्र शलभ चलचित्र निर्देशक तथा टेलिभिजन प्रस्तोताका रुपमा पनि चर्चित छन् । कानून विषय अध्ययन गरेका* उनको उज्यालोको शर्त र कविताको रंग गरी दुई वटा कविता संग्रह प्रकाशित छन् । प्रज्ञाप्रतिष्ठानबाट २०४१ सालमा उत्कृष्ट अभिनेताको पुरस्कार पाएका उनै शलभको कविता यो साताको शिक्...

शिक्षाका कर्मचारी व्यवस्थापन : शुरुवातमै समाधान नखोज्दा समस्यामा

शिक्षाका कर्मचारी व्यवस्थापन : शुरुवातमै समाधान नखोज्दा समस्यामा

मुलुक संघीयतामा प्रवेश गरेसँगै कार्यान्वयनको चरण जारी छ । सात प्रदेश मध्ये सबै भन्दा पहिले प्रदेश ३ को पहिलो प्रदेशसभा अधिवेशन बिहीबार हेटौंडामा सुरु हुँदैछ । अरु प्रदेशका सभा पनि निकट भविष्यमै हुने छन् । अर्थात् संघीयताका लागि आवश्यक राजनीतिक संरचनाहरू करिब करिब तयार हुँदैछन् तर प्रशासनिक संरचना र...

अनुसन्धानात्मक लेख तयार पार्ने तरिका

अनुसन्धानात्मक लेख तयार पार्ने तरिका

प्रा.डा. मनप्रसाद वाग्ले, नेपालको शिक्षा क्षेत्रमा चिनिएको ब्यक्तित्व त हुन् नै उनले पछिल्लो समय प्रविधि मार्फत् सिकाइलाई विस्तार गर्ने अभियान शुरु गरेका छन् । यसको साधन भएको छ सामाजिक सञ्जाल फेसबुक । फेसबुक भन्नासाथ समयको बर्वादी ठान्ने केही शिक्षक/अभिभावकलाई चुनौती दिदैं उनले फेसबुक मार्फत् नै सका...