Ad

विचार / बिमर्श

शिक्षा मन्त्रालय किन अलमलमा ?

शिक्षा मन्त्रालय किन अलमलमा ?

पहिलो पटक शिक्षा मन्त्री हुँदा गिरिराजमणि पोखरेलले सार्वजनिक शिक्षा सुधारमा केही आशलाग्दा कामको सुरुवात गरेका थिए । खास गरी लामो समय देखि टाउको दुखाईको बिषय बनेको अस्थायी शिक्षक व्यवस्थापनको सवालमा शिक्षा ऐन २०२८ को आठौं शंसोधन मार्फत सम्बोधन गर्न उनले मध्यमार्गी बाटो अगाडि सारे । जस अनुसार कार्यरत...

लोकसेवा पास गरेर जागिर खाए जस्तो मात्र हैन स्रोत व्यक्तिको जिम्मेवारी

लोकसेवा पास गरेर जागिर खाए जस्तो मात्र हैन स्रोत व्यक्तिको जिम्मेवारी

नेपालमा स्रोत केन्द्र र स्रोत व्यक्तिको अवधारणा वि.सं. २०३८ को ग्रामीण विकासका निम्ति शिक्षा (सेती परियोजना) कार्यक्रमबाट शुरुवात भएको हो । प्राथमिक शिक्षा विकास परियोजना, आधारभूत तथा प्राथमिक शिक्षा परीयोजना प्रथम हुदै दोस्रोसम्म आई पुग्दा देशका तात्कालिन ७५ ओटै जिल्लामा स्रोतकेन्द्रको स्थापना भएको...

विद्यार्थीलाई ‘काल’ सिकाउन मुक्तक !

विद्यार्थीलाई ‘काल’ सिकाउन मुक्तक !

कविताको लघुत्तम रुपका आधारमा परिचित पहिलो, दोस्रो र चौथौ अनुप्रासयुक्त र तेस्रो अनुप्रासमय, व्यक्ति भित्र रहेको कोमल मनका विचारहरुले उथल पुथल वनाउन सक्ने, मान्छेको प्रवृत्तिलाई क्षण भरमै परिवर्तनको दिशा तर्फ उन्मुख गराउन सक्ने सामथ्र्य भएको, व्यक्तिको मस्तिष्कलाई चलायमान वनाउन अहम भूमिका उत्पन्न गर्...

 सिनेमामा शिक्षा : विद्यालयको बर्वादीमा शिक्षकको अकर्मण्यता र राजनीतिक हस्तक्षेपको कथा

सिनेमामा शिक्षा : विद्यालयको बर्वादीमा शिक्षकको अकर्मण्यता र राजनीतिक हस्तक्षेपको कथा

शिक्षाका विषयमा कमै सिनेमा बन्छन् हलिउडदेखि कलिउड सम्म नै । कुन के कति भन्ने विषयमा सम्भवतः अध्ययन भएको छैन । यस लेखकलाई थाहा भएका थोरै फिल्म पनि विशेषगरी शिक्षाको विषयवस्तुमा केन्द्रित छन् । उदाहरणका रुपमा भन्ने हो भने हलिउडको फिल्म एभलिनले अमेरिकाबाट बेलायत पढ्न आएकी एउटी केटीको विद्यालयका साँस्कृ...

बाहिर फलाक्ने एउटा कुरा, भित्र भित्रै शिक्षामा निजी लगानीकै पक्षपोषण  !

बाहिर फलाक्ने एउटा कुरा, भित्र भित्रै शिक्षामा निजी लगानीकै पक्षपोषण !

देशको प्रगति शिक्षा र शिक्षा नीतिसँग प्रत्यक्ष जोडिएको हुन्छ । देशको विकास प्रक्रिया शिक्षा प्रणालीकै आधारमा निदृष्ट हुन्छ । अर्थात् शिक्षा समाज परिवर्तन र विकासको आधारशीला हो । पछिल्लो समय देशमा केही पनि हुन सकेन भनेर जसरी प्रतिक्रिया व्यक्त हुने क्रम बढ्दो छ, त्यसको अन्तर्य केलाउने हो भने शिक्षा न...

स्रोत व्यक्ति र विनिको भूमिका : वैज्ञानिक मूल्याङ्कन प्रणालीको खाँचो

स्रोत व्यक्ति र विनिको भूमिका : वैज्ञानिक मूल्याङ्कन प्रणालीको खाँचो

“शिक्षा”मा गुणस्तरीय विशेषण जोडेर भनिरहन आवश्यक छैन । तर पनि गुणस्तरीय शिक्षाको नाममा अन्तराष्ट्रिय रोजगार कम्पनीलाई निम्न स्तरको जनशक्ति उत्पादन गर्ने विदेशी भाषामा शिक्षणमा सिमित हाम्रो शिक्षाको बारेमा तयार आलेख केही समय अघि एडुखबरमा प्रकाशित भएको थियो ।  पढ्नुहोस् : गुणस्तरीय...

विलम्ब नगरौं स्रोत केन्द्र विघटनमा

विलम्ब नगरौं स्रोत केन्द्र विघटनमा

शिक्षाका स्रोत केन्द्र र स्रोत व्यक्ति बारम्बार चर्चामा आइरहेका छन् । जुन पृष्ठभूमि, अवधारणामा स्रोत केन्द्रको स्थापना गरियो, त्यो सकारात्मक थियो । एउटा जिल्ला शिक्षा कार्यालयले जिल्ला भरिका सयौं विद्यालयको नेतृत्व सहज र प्रभावकारी थिएन । एउटा विद्यालयको शिक्षक सरुवा सहमति, विदा अनुमति, हाजिर भएको ज...

अस्थायी शिक्षकको ध्यान पठनपाठनमा भन्दा अन्तै ! छिटो नतिजाको खाँचो

अस्थायी शिक्षकको ध्यान पठनपाठनमा भन्दा अन्तै ! छिटो नतिजाको खाँचो

शिक्षक सेवा आयोगले गत असार २९ र ३० गते सञ्चालन गरेको अस्थायी शिक्षकको लिखित परीक्षाको नतिजा दशैं अघि नै सार्वजनिक गर्ने कार्यतालिका बनाएको थियो । तर, तिहार अघि पनि उक्त नतिजा सार्वजनिक गर्न नसकिने कुरा आयोगका जिम्मेवार अधिकारीहरुलाई उदृत गर्दै खबर सार्वजनिक भएका छन् ।  बर्षौ देखि विभिन्न समस...

रटाउँदा ग्रेटसिट त राम्रो आउला तर ...

रटाउँदा ग्रेटसिट त राम्रो आउला तर ...

मस्तिष्क सृजनशिल छैन भने शिक्षाका माध्यमबाट राष्ट्रले लिएको लक्ष्य पुरा हुँदैन । पाठ्यक्रमको आधारमा निर्माण भएका पाठ्यपुस्तक पढाएर मात्र सिर्जनशिलता प्राप्त गर्न कठिन छ ।  कतिपय शिक्षक, अभिभावक र विद्यार्थीलाई के गर्यो भने सृजनशिल मस्तिष्क निर्माण हुन्छ भन्ने थाहा छैन । कतिले त थाहा हुँदा हु...

नेपालको विविधता, संविधानको परिकल्पना र शैक्षिक सुधारको बाटो

नेपालको विविधता, संविधानको परिकल्पना र शैक्षिक सुधारको बाटो

परिवेश विविधता युक्त देश हो नेपाल । एक सय २३ भाषा अस्तित्वमा छ यहाँ । एक सय २५ जात जाति । यसको अर्थ हो– भाषामा विविधता । जातीगत विविधता । धार्मिक विविधता । संस्कार र चिन्तनमा एकरुपता हुने कुरै भएन । भाषिक पहिचानको सवालमा फरक–फरक मान्यता स्थापित छ । जातीय पहिचानको सन्दर्भ पनि छ ।...

गणितमा जति जिपिए आए पनि ११ पढ्न पाहिन्छ, किन पढ्ने गणित ?

गणितमा जति जिपिए आए पनि ११ पढ्न पाहिन्छ, किन पढ्ने गणित ?

कुनै पनि देशको विकास त्यति बेला मात्र सम्भव छ जब सचेत , क्रियाशील र सिर्जनशील नागरिक तयार हुन्छन् । ती नागरिकलाई देश विकास प्रति आदर्श प्रकट गराउने भनेको नै देशको शिक्षा नीतिले हो । जति पनि विकसित देशहरुका विकासक्रम हेर्यौं भने त्यहाँका जनताको सहभागीता विना सम्भव भएको देखिदैंन । विकासमा जनताहरुको मन...

गुणस्तरीय शिक्षाको पहिलो सर्त : शिक्षकलाई उत्प्रेरणा र श्रोत केन्द्रको निरन्तरता

गुणस्तरीय शिक्षाको पहिलो सर्त : शिक्षकलाई उत्प्रेरणा र श्रोत केन्द्रको निरन्तरता

राज्यको बदलिदोँ संरचना सुहाउँदो शैक्षिक नीति तर्जुमा गर्न सरकारद्धारा गठित उच्चस्तरीय राष्ट्रिय शिक्षा आयोगले संघीय तहको छलफल लगभग सकेको छ । ४ महिने अवधिको बाँकी आधा समयमा पहिलो ड्राफ्ट सहित प्रदेश तहका सरोकारवालाहरुसँग छलफल गर्ने आयोगका सदस्यहरुको तयारी छ । ब्यक्तिगत वा संस्थागत रुपमा पनि आयोगलाई स...

दशैँमा होमवर्क आतंक की सिकाइका कुरा !

दशैँमा होमवर्क आतंक की सिकाइका कुरा !

आफ्नै विगत सम्झने हो भने दशैँमा कहिले स्कुल विदा होला भन्ने व्यग्र प्रतिक्षा हुन्थ्यो । स्कुलको औपचारिक विदा नहुँदै स्कुल जान छोडिन्थ्यो । स्कुल खुले पछि पनि  २, ४ दिन स्कुल नजाने कुरा स्वभाविक नै हुन्थ्यो । कामका शिलशिलामा राजधानीको बसाइ भए पछि हरेक वर्ष दशैँमा गाउँमा अवस्थित घर जानु त स्वभ...

शुभकामना कसलाई ? शुरु गरौं कक्षा कोठाबाटै

शुभकामना कसलाई ? शुरु गरौं कक्षा कोठाबाटै

सन्दर्भलाई दशैं, तिहार, नेपाल सम्बत, छठ, ईद आदी नेपालीका मौलिक चार्डपर्वका अवसरमा प्रदान गरिने प्रसँगसँग जोडेर शुभकामना अर्थात् सद्भावना पूर्वक शुभ अपेक्षा गरिएको छ । राम्रो र असलका लागि अथवा बेठीक र दुराचारीको विपक्षमा उभिने कर्म गर्ने संस्कारको कामना गर्नु नै शुभकामना हो । बालबालिकामा राम्रा बा...

मर्यादित शैक्षिक वातावरण र नौ  'एम’

मर्यादित शैक्षिक वातावरण र नौ 'एम’

शिक्षण संस्थालाई शिक्षा आर्जन गर्ने उत्कृष्ट मर्यादित थलोको रुपमा स्थापित गर्न  विविध पक्षमा ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ । भविष्यदर्शी शैक्षिक योजना, समसामयिक पाठ्यक्रम, पेशा प्रति समर्पित जवाफदेही योग्य शिक्षक, कुशल शैक्षिक नेतृत्व, उत्साही निष्पक्ष व्यवस्थापन समिति, अनुशासित विद्यार्थी, सचेत अभिभाव...