विचार / बिमर्श

भोलि उत्तर पुस्तिका नै च्यातिदिन्छन् अनि....

भोलि उत्तर पुस्तिका नै च्यातिदिन्छन् अनि....

हाम्रो परीक्षा प्रणाली गलत छ । प्रणालीकै कारण परीक्षा र शिक्षा प्रणाली बद्नाम भएको छ । अझ परीक्षा कसरी चल्छ ? अनि परीक्षा पुस्तिका कसरी चल्छ भन्ने जिज्ञासाको जवाफ लुघकथामा रुचि भएका गंगाराम ढकालले आफ्नो लघुकथा ‘छिपेको परीक्षा’ मा देखाउन खोजेका छन् । सोही लघुकथा साताको शिक्षा साहित्यमा &n...

बारम्बार परीक्षा सार्ने खेल, जिन्दगीभर अस्थायी राख्ने तारतम्य

बारम्बार परीक्षा सार्ने खेल, जिन्दगीभर अस्थायी राख्ने तारतम्य

शिक्षकहरुको हित कसरी हुन्छ ? शिक्षकको हितको अरु कुनै विकल्प छैन, शिक्षक सेवा आयोगबाट नियुक्त हुनु बाहेक । शिक्षकको गरिमा पनि त्यसरी नियुक्ति हुँदा नै बढ्छ । यसै त शिक्षक पेशा अनाकर्षक छ । सकेसम्म मानिसहरु अन्य पेशामा प्रवेश गर्न चाहन्छन् नसके मात्र यो पेशामा आउँछन् । अन्य पेशामा हैकम चलाउन पाइन्छ...

शिक्षा र स्थानीय सरकार :  इतिहासको पाठ भविष्यलाई

शिक्षा र स्थानीय सरकार : इतिहासको पाठ भविष्यलाई

नेपालमा सामुदायिक विद्यालय किन कमजोर भए ? अभिभावकको संलग्नता पनि एक कारण हो । अभिभावक संलग्नता कसले गराउने त ? यसको जिम्मेवारी कसैले अभिभावकको भन्छन् त कसैले विद्यालयको । कसै कसैले राज्यको नीति निर्देशनलाई पनि जिम्मेवार देख्छन् । सबैका बुझाइ फरक होलान् तर मेरो बुझाईमा यसको मुख्य जिम्मेवारी...

शिक्षा मन्त्रीको क्षमता र शिक्षक आयोगको स्वायत्तता एउटै कसीमा

शिक्षा मन्त्रीको क्षमता र शिक्षक आयोगको स्वायत्तता एउटै कसीमा

टीप्पणी - शिक्षा मन्त्री तपाईले रोजेर हुनु भएको की गठबन्धन मिलाउने चरणमा तपाईलाई शिक्षा मन्त्रालय आईपुगेको ? मन्त्री भए लगत्तै गोपालमान श्रेष्ठसँग गरिएको अन्तर्वार्ताकोे पहिलो प्रश्न सुन्ना साथ उनी झर्केर बोलेका थिए – तपाईलाई किन यस्तो चासो पर्यो ? उपप्रधानमन्त्री नभएको भए सम्भवतः उनी...

स्थानीय सचिवलाई विनिको खुल्ला पत्र : हामी माथि हुकुम र हुँकार किन ?

स्थानीय सचिवलाई विनिको खुल्ला पत्र : हामी माथि हुकुम र हुँकार किन ?

श्रीमान् सचिवज्यू संघीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय सिंहदरवार काठमाडौं विषय : स्थानीय तहमा कर्मचारी ब्यवस्थापन सम्बन्धमा स्थानीय तहमा कर्मचारी खटनपटन सम्बन्धि हालका गतिविधि र समय समयका यहाँका निर्णय र अभिव्यक्ति सम्बन्धमा केही जिज्ञासा राख्न चाहन्छु । जवाफको अपेक्षा  गर्दछु ।&nbs...

भित्तेघडी र सिकाइ

भित्तेघडी र सिकाइ

- सर कति मिलेट बाँकी छ ? १० मिनेट - कति रे सर ? १० मिनेट - आवै ! आमा मेरो त जम्मै छुट्ने भयो । म त फेल हुने भएँ सर ! ध्यानपुर्वक लेख नआत्तिकन लेख अलि छिटो लेख १ मिनेटमा संसार हल्लाउने कुरा लेख्न सकिन्छ, तिमीहरूसँग त झन् १० मिनेट छ ! १० मिनेट !! - सर कति मिनत बाँकी होला ? - सर सम...

सपना नदेख्ने शिक्षकले धकेल्दा शिक्षण पेशामा !

सपना नदेख्ने शिक्षकले धकेल्दा शिक्षण पेशामा !

शिक्षण पेशामा जाने निधो भै सकेपछि एकजना पुराना मित्रसँग भेट भयो । एक कप कफि पिउँदा उनले थुप्रै पटक एउटै प्रश्न सोधे – तिमी किन शिक्षण पेशामा लागेको ? साना साना सपना र त्यसलाई पुरा गर्नको लागि संघर्ष गर्ने ठुला ठुला योजना बोकेर १३ बर्ष अघि राजधानी भित्रिदाँका साथी मात्रै हैनन् पत्रकारीताम...

‘विद्यार्थीलाई सर्टिफिकेट, प्राध्यापकलाई नोट !’

‘विद्यार्थीलाई सर्टिफिकेट, प्राध्यापकलाई नोट !’

विश्वविद्यालयको शिक्षा सर्टिफिकेट हात पार्ने खेलमा सीमित हुँदै गएको छ । विद्यार्थीको आवश्यकतालाई प्राध्यापकहरुले नै आफ्नो इच्छा पूर्तिको साधन बनाइरहेका छन् । यसकारण पनि विश्वविद्यालयजस्तो पवित्र र प्राज्ञिक क्षेत्रमा भ्रष्टमति भएकाहरुको बाहुल्यता बढेको छ । विद्यार्थीलाई सर्टिफिकेट चाहिने, प्राध्यापक...

पेशागत स्थायित्वको आन्दोलन र शिक्षक व्यवस्थापनमा त्रुटी

पेशागत स्थायित्वको आन्दोलन र शिक्षक व्यवस्थापनमा त्रुटी

शिक्षामा आन्दोलन, हड्ताल, बन्दजस्ता कुराहरु अब सामान्य भइसक्यो । एकातर्फ शैक्षिक स्तरीयताको अस्त्रले थिचिएका शिक्षक सही व्यवस्थापन हुन नसक्दा जीवनभर शिक्षक हुनुको पीडा भोगिरहेका छन् । यथार्थ तीतो हुन्छ भन्ने गरिन्छ । यसका आंशिक सत्यता स्वीकार्नै पर्छ । हाम्रो शिक्षामा सरकारी स्कूल र त्यहाँका शिक्षकक...

स्थानीय तहमा शिक्षा व्यवस्थापनको अन्तरिम कालीन वाध्यता

स्थानीय तहमा शिक्षा व्यवस्थापनको अन्तरिम कालीन वाध्यता

नेपालको संविधानको प्रस्तावनामा ‘संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक शासन व्यवस्थाको माध्यमद्वारा दिगो शान्ति, सुशासन, विकास र समृद्धिको आकांक्षा पुरा गर्न यो संबिधान जारी भएको’ लेखिएको छ । यी आकांक्षाहरु पूरा गर्न मुलुकको विद्यालय शिक्षा  (कक्षा १२ सम्म) लाई संघीयकरण गरी  स्थानीय...

स्थानीय सरकारमा शिक्षा : अवसरलाई गुम्न नदिनु आवश्यकता र बाध्यता दुवै

स्थानीय सरकारमा शिक्षा : अवसरलाई गुम्न नदिनु आवश्यकता र बाध्यता दुवै

लोकतन्त्रको सुन्दर पक्ष भनेकै खुला वहस र छलफल गर्न पाउने नागरिक स्वतन्त्रता हो । विचार अभिव्यक्तिको स्वतन्त्रतालाई लोकतन्त्रको आधारभूत पक्ष मानिन्छ । विचार अभिव्यक्तिमा भएको स्वतन्त्रताले गर्दा नै कुनै एउटा विषयमा फरक फरक धारणा र दृष्टिकोणहरू पाइन्छन् । शब्द वा वाक्यमा लेखिएका कुरालाई फरक दृष्टिकोणल...

शिक्षा मन्त्रीका २ महिना, गर्नैपर्ने ४ काम

शिक्षा मन्त्रीका २ महिना, गर्नैपर्ने ४ काम

सिंहदरवार स्थित कुनै पनि मन्त्रालय भवनको कोठाको भित्तामा मन्त्रीको नेम प्लेट झुण्ड्याउन गोपालमान श्रेष्ठलाई कुनै आईतबार कुर्नु पर्थेन ! त्यसमाथि आफ्नै पार्टिका सभापति शेरबहादुर देउवाको क्याविनेटमा उनी छुट्ने कुरै थिएन । गिरिजाप्रसाद कोइरालासँग असन्तुष्टि जनाउँदै पार्टि विभाजन गर्ने टुङ्गोमा पुगेक...

अस्थायी शिक्षक आन्दोलनको एजेण्डा र तुक ! समाधान के ?

अस्थायी शिक्षक आन्दोलनको एजेण्डा र तुक ! समाधान के ?

पटक पटक चर्चा र विवादको विषय बन्न पुगेको अस्थायी शिक्षक व्यवस्थापनको समस्या फेरि उत्कर्षमा पुगेको छ । गत वर्ष ‘शिक्षा ऐन आठौं संशोधन ’पश्चात सोही व्यवस्थाबमोजिम अस्थायीका लागि स्थायी गर्ने प्रकृया अन्तर्गत २०७३/१२/१९ मा आन्तरिक प्रतिष्पर्धाका लागि शिक्षक सेवा आयोगले गरेको विज्ञापन अनुसार...

अस्थायी शिक्षक व्यवस्थापनको झमेला

अस्थायी शिक्षक व्यवस्थापनको झमेला

बर्षाैदेखिको अस्थायी शिक्षक व्यवस्थापनको कानुनी तथा नीतिगत जटिलता र दक्ष, योग्य एवम् सक्षम युवा जनशक्ति विद्यालयीय शिक्षामा भित्रिन नसकिरहेको वास्तविकताको माझ देखिएको शिक्षक व्यवस्थापनको झमेलाले पनि सामुदायिक विद्यालयको गुणस्तर अपेक्षाकृत रुपमा सुधार हुन नसकेको देखिन्छ । आफ्नो उर्वर र महत्वपूर्ण समय...

कमजोरी ढाकछोप गर्न शिक्षक परीक्षा सार्ने प्रपञ्चमा सरकार

कमजोरी ढाकछोप गर्न शिक्षक परीक्षा सार्ने प्रपञ्चमा सरकार

हामीले झण्डै १४ महिना अघि गरिमामय संसदबाट शिक्षा ऐन २०२८ लाई संशोेधन गर्न बनेको विधेयक २०७३ पारित गरेका छौं । त्यो विधेयक पारित गर्दाको एउटा ऐतिहासिक क्षण स्मरण गर्न चाहन्छु । त्यसमा कैयौं बुँदाहरुमा हाम्रा असहमती थिए । त्यसका बाबजुत पनि हामीले सर्व सम्मतीले त्यो विधेयक पारित गर्यौं । त्यो किन भन...