Ad

विचार / बिमर्श

शिक्षा मन्त्रालयलाई ५ प्रश्न : काम गर्ने की तहसनहस बनाईरहने ?

शिक्षा मन्त्रालयलाई ५ प्रश्न : काम गर्ने की तहसनहस बनाईरहने ?

एकातर्फ लेटर ग्रेड र जीपीएले उत्पन्न अन्यौलता छँदैछ । एसईईको फेल नहुने नतिजाले सम्बन्धित विद्यार्थीमा व्यापक अलमल त बनाएकै हो । विद्यार्थीमात्र हैन, शिक्षक तथा अभिभावक पनि भ्रममा रहेको तथ्य स्वीकार्नै पर्छ । यो स्पष्टसँग कसले कसरी बुझाउने ? शिक्षा मन्त्रालय र मातहतका कार्यालयहरु मौन रहनुले थप समस्या...

ज्ञानेन्द्र शाहलाई स्मरण गर्दै प्रधानमन्त्रीलाई सम्बोधन, नशा कसैले तर्साएर उत्रिदैंन !

ज्ञानेन्द्र शाहलाई स्मरण गर्दै प्रधानमन्त्रीलाई सम्बोधन, नशा कसैले तर्साएर उत्रिदैंन !

चिकित्सा शिक्षा विधेयकको अन्र्तवस्तुका बारेमा विधेयक प्रस्तुत हुने बेलामा निश्चय पनि छलफल हुने नै छ । म अहिले डा. गोविन्द केसीको जीवन रक्षाको विषयमा केन्द्रित हुन चाहन्छु ।  गोविन्द केसीको मागको विषयलाई लिएर चिकित्सक संघका साथीहरु सम्माननीय प्रधानमन्त्री ज्यूलाई भेट्न गएका रहेछन् । प्रधान...

शिक्षा मन्त्रीलाई प्रश्न : कार्यशैलीमा किन १ सय ८० डिग्रीको परिवर्तन ?

शिक्षा मन्त्रीलाई प्रश्न : कार्यशैलीमा किन १ सय ८० डिग्रीको परिवर्तन ?

मन्त्री ज्यु, पार्टी एकता नभएर संसदमा एमाले सत्तामा र तपाई प्रतिपक्षी बेञ्चमा बस्नु परेको भए चिकित्सा शिक्षा विधेयक पारित गराउन अपनाईएको अहिलेको प्रकृयामा समर्थन जनाउनु हुन्थ्यो ? जिज्ञासा आफैमा ‘हाइपोथेटिकल’ छ । तर, जवाफ ‘हाइपोथेटिकल’ अपेक्षा गरिएको छैन ।   किन...

लाचार शिक्षा मन्त्रालय र लेटर ग्रेडिङ प्रणाली

लाचार शिक्षा मन्त्रालय र लेटर ग्रेडिङ प्रणाली

गैरजिम्मेवारीपन तथा असक्षमताका कारण चर्चामा आइरहने शिक्षा मन्त्रालय यस पटक एसईई परीक्षाको नतिजा प्रकाशनमा भएको लापरवाहीले थप कलंकको बोझ उठाउन सफल भयो ! परीक्षामा सामेल लाखौं विद्यार्थीको मात्र नभई उनीहरुका अभिभावक, शिक्षक एवम् आफन्त र शुभेच्छुक समेतलाई यति चिन्तित बनायो यो कुनै शब्दमा ब्यक्त गर्न...

अंग्रेजीमा पठनपाठन : हाम्रो मानसिकता र अंग्रेजी नजान्ने शिक्षक

अंग्रेजीमा पठनपाठन : हाम्रो मानसिकता र अंग्रेजी नजान्ने शिक्षक

निजी विद्यालयमा पढायने आर्थिक हैसियत नभएका अभिभावकले 'मैले अघिल्लो जुनीमा के पाप गरेछु, आफ्नो बच्चालाई बोर्डिङ स्कुलमा पढाउन सकिन' भनेर अलाप गर्दैछन् ।   उनीहरुका दर्द सुने पछि मानवीय पक्षलाई केन्द्रमा राख्ने अथवा कमलो मन भएका मानिस भक्कानो छोडेर रुने विन्दुमा पुग्छन् । संविधानले...

स्थानीय पाठ्यक्रम बारे केही कुरा

स्थानीय पाठ्यक्रम बारे केही कुरा

केन्द्रबाट तय हुने पाठ्यक्रमले स्थानीय संस्कृती, जनजीवन, भुगोललगायतका पक्षलाई समेट्न सक्दैन भन्ने मान्यताका आधारमा स्थानीय पाठ्यक्रमको अवधारणा आएको हो । नेपाल जस्तो विविध भौगोलिक, सांस्कृतिक, भाषिक लगायतका परिवेशका कारण समाजको आवश्यकता र चाहना फरक फरक छन् । त्यसैले नेपालको सन्दर्भमा पाठ्यक्रम तयार प...

पाठ्यक्रम परिवर्तन : पञ्चायती शैलीमा 'रेजिमेण्टेशन' तर्फ सरकार उन्मुख

पाठ्यक्रम परिवर्तन : पञ्चायती शैलीमा 'रेजिमेण्टेशन' तर्फ सरकार उन्मुख

शिक्षा मन्त्रालयले १० प्लस दुई को पाठ्यक्रम फेर्दै छ भन्ने समाचारमा पढ्न पाईयो । सरकार बनेको झण्डै एक सय विस दिन भयो । यति छिटो पाठ्यक्रम फेर्ने र लागू गर्ने भन्ने कुरा अखवारमा पढ्न पाउँदा हामी अचम्मित भएका छौं । किन भने १० प्लस दुई को पाठ्यक्रम भनेको कुनै ब्यक्ति विशेषको वा समाजको कुनै अंगलाई मात्र...

विद्यालय शिक्षाको पाठ्यक्रम : यहि ताल हो भने तहसनहस तर्फ

विद्यालय शिक्षाको पाठ्यक्रम : यहि ताल हो भने तहसनहस तर्फ

शिक्षा व्यवस्थामा पाठ्यक्रम नै महत्वपूर्ण आधार स्तम्भ हो । सही पाठ्यक्रमले समग्र शिक्षा प्रणालीलाई उन्नत बनाउँछ । जब शिक्षा प्रणालीमा ज्यादा आलोचना पाइन्छ, तब पाठ्यक्रम (Curriculum) उपयुक्त छैन भन्ने स्पष्ट हुन्छ । हामी समृद्ध नेपालको कुरा गर्छौं, जसको लागि सान्दर्भिक, प्रगतिशील शिक्षा प्रणालीको जरु...

पाठ्यक्रम परिमार्रजनको उल्टो यात्रा

पाठ्यक्रम परिमार्रजनको उल्टो यात्रा

लामो समयको राजनीतिक अस्थिरता, अव्यवस्था तथा अस्तव्यस्थता पछि नागरिकको मतद्वारा निर्वाचित सरकारले यतिखेर राज्य संचालन गरिरहेको छ । यो सरकारका सानुन्नेमा आम नागरिकका आशा र आकांक्षालाई सम्बोधन गर्दै देशलाई तीव्र आर्थिक समुन्नतिको मार्गमा डो¥याउने युगिन दायित्व, अवसर तथा चुनौति आईपुगेको छ । समृद्धि...

अनौपचारिक शिक्षा र प्रविधि साक्षरता

अनौपचारिक शिक्षा र प्रविधि साक्षरता

साराँश प्रविधिको विकास जुन गतिमा भइरहेको छ, त्यही अनुसार यसका प्रयोगकर्ताहरु पनि बढीरहेका छन् । प्रविधिको प्रयोगले मानिसको दैनिक जनजीवन सहज बनाउनुका साथै जटिल कामहरू सरल भएका छन् । तर प्रविधिको प्रयोगकर्ता (युवा, व्यस्क, प्रौढ) हरूमा यसका ज्यादै स साना पक्ष र साधारण ज्ञानको अभावमा प्रविधिले कतिपय...

लिच्छविकालको वास्तुकला, वृत्ति विकासको मल्लकाल र चर्चामा जीवनोपयोगी शिक्षा

लिच्छविकालको वास्तुकला, वृत्ति विकासको मल्लकाल र चर्चामा जीवनोपयोगी शिक्षा

जीवन भन्नाले प्राणीको जन्म देखि मृत्यु सम्मको समय, शरीरमा प्राण रहे सम्मको अवस्था वा जिउँदो पन भन्ने बुझिन्छ । जीवन यापन भन्नाले जीवन निर्वाह भन्ने बुझिन्छ । जीवन अधिकार भन्नाले बाँच्नका लागि चाहिने अधिकार भन्ने जनाउँछ । उपयोगी भन्नाले काममा प्रयोग गर्न हुने वा सकिने, काम लाग्ने उपयोगमा ल्य...

बजेटमा शिक्षा : तिनै तहका कार्यक्रममा सामञ्जस्यता जरुरी

बजेटमा शिक्षा : तिनै तहका कार्यक्रममा सामञ्जस्यता जरुरी

पात्र फेरियो प्रवृत्ति फेरिएन । चित्र बदलियो चरित्र पुरानै । नीति नयाँ काम पुरानै । व्यवस्था नयाँ व्यवहारमा उही थोत्रो र जीर्णपन । चर्चा र कुराले आकाश छुने तर व्यवहारमा भूई छोड्न नसक्ने । यस्ता भनाईको लामो सूचि वर्तमान सरकारको विशेषतामा पर्न लागेको टिप्पणी बन्न थालेको छ । सत्य त समयले सिद्ध गर्छ...

समाजवाद उन्मुख शिक्षा : अलमलमा कुद्ने कि प्रष्ट हुने ?

समाजवाद उन्मुख शिक्षा : अलमलमा कुद्ने कि प्रष्ट हुने ?

शिक्षा क्षेत्रमा नीतिगत अस्पष्टता छ, जुन स्वभाविक हो । किन भने कुनै पनि नीतिको मुल कुरा भनेको उद्धेश्य हो । त्यसो भए हाम्रो शिक्षाको उद्धेश्य के त ? यो कुरामा हामी प्रष्ट छौं की छैनौं ? मुख्य प्रश्न यो हो । राजनीतिक ब्यवस्था त परिवर्तन भयो, ब्यवस्था सँगै धेरै कुराहरु पनि परिवर्तन भयो । देश पहिलेको...

विद्यालय समय – ३ : ढिलो आउने र छिटो जाने शिक्षकको वानी सुधारौं  !

विद्यालय समय – ३ : ढिलो आउने र छिटो जाने शिक्षकको वानी सुधारौं !

गत दुई साताका श्रृङ्खलामा हामीले विद्यालयमा विद्यार्थी उपस्थितिका विभिन्न पक्षमा चर्चा गरेका थियौँ । पहिलो श्रृङ्खला विद्यालयहरू दशै बजे गेट बन्द (भौतिक र अभौतिक दुवै) नगरौँ, कुनै विद्यार्थी खास कारणले नै गर्दा विद्यालय आउन ढिला भएको हुन सक्छ । यस्तो अवस्थामा कुनै पनि विद्यार्थीलाई विद्यालय आउनका ला...

सरकारीकरण हुँदै सामुदायिक विद्यालय, विकल्पमा जाउँ

सरकारीकरण हुँदै सामुदायिक विद्यालय, विकल्पमा जाउँ

शिक्षा भन्ने कुरा सार्वजनिक र निजी भन्ने हुँदैन । शिक्षा भनेको प्रोभिजन हो, प्रदायक चाँही फरक फरक हुन सक्छ । नेपालको सन्दर्भमा सामुदायिक र निजी गरी दुई किसिमको शिक्षाका प्रदायक छन् । सामुदायिक भनेको सरकारी हैन । नेपालमा त सरकारले दिएको शिक्षा नै छैन । अहिले भईराखेको के हो भने सामुदायिकलाई विस्तारै व...