विचार / बिमर्श

टुटेफुटेको होइन, चाहना भए मुसुमुसु हाँस्दै पढाउन सकिन्छ

टुटेफुटेको होइन, चाहना भए मुसुमुसु हाँस्दै पढाउन सकिन्छ

समुदायले अंग्रेजी माध्ययममा आफ्ना बालबालिकाले सिकोस् भन्ने इच्छा राख्यो । सामुदायिक विद्यालयहरुले पनि समुदायको चाहना अनुसार अंगे्रजी माध्याममा शिक्षण सुरुवात गरे तर जेन तेन एक विषय अंग्रेजी पास गरेका शिक्षकहरुलाई अंग्रेजीमा शिक्षण गर्नु फलामको च्यूरा चपाउनु सहर भयो । त्यही अंग्रे्रजी विषयले हैरान...

संघीयतामा शैक्षिक प्रशासनको रुपान्तरण खाका

संघीयतामा शैक्षिक प्रशासनको रुपान्तरण खाका

परिचय नेपाली जनताको विगत ६५ बर्षदेखिको आकाँक्षा मुताविक विक्रम संबत् २०७२ साल आश्विन ३ गते नेपालको संविधान जारी भएको आज १८ महिनाको अविधि गुज्रिसकेको छ । यस दौरानमा संविधानको कार्यान्वयन द्रुतगतिमा प्रगति भइरहेको छ । संविधान सभालाई व्यवस्थाविका-संसदको स्वरुपमा रुपान्तरण, राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपतिक...

सामुदायिक विद्यालयका प्रधानाध्यापकको नेतृत्व क्षमता पहिचान

सामुदायिक विद्यालयका प्रधानाध्यापकको नेतृत्व क्षमता पहिचान

१. परिचय  नेपाल राजनैतिक रुपमा एकात्मक राज्य प्रणालीका विविध विशेषताबाट संघीय गणतान्त्रिक समावेशीतामा रुपान्तरण हुने अभ्यासको चरणमा ७ प्रदेश तथा ७४४ स्थानीय तहमा सिमाङ्कित भएको छ ।  माध्यमिक तहसम्मको शिक्षा स्थानीय तहकै सरकारको व्यवस्थापन, सञ्चालनमा रह्ने संवैधानिक प्रावधान छ । शिक्षा स...

 जो निजीका विरुद्ध, तिनै बिगार्दैछन् सामुदायिक शिक्षा

जो निजीका विरुद्ध, तिनै बिगार्दैछन् सामुदायिक शिक्षा

सञ्चार माध्यममा यतिखेर नयाँ शैक्षिक सत्रसँग जोडिएका थुप्रै आलेख एवं समाचारहरु पढ्न अनि सुन्न पाईन्छन् । वर्षैभरि शैक्षिक कार्यक्रम चलिरहँदा मौन जस्ता देखिएका शैक्षिक मुद्दाहरु नयाँ शैक्षिक सत्रको शुरुवातमा बहसका रुपमा अघि बढेको पाईन्छ । विभिन्न खाने शैक्षिक तर्क अनि कानुनी व्यवस्थालाई लिएर हुने गरेक...

म्यादी प्रहरी र हाम्रो शिक्षा : शिक्षक भन्दा धेरै जिम्मेवार शिक्षाविद्, नेता र प्रशासक

म्यादी प्रहरी र हाम्रो शिक्षा : शिक्षक भन्दा धेरै जिम्मेवार शिक्षाविद्, नेता र प्रशासक

स्थानीय तहको चुनाव बैशाख ३१ गते तोकिएको छ । यसले स्थानीय तहमा लामो समय नेतृत्व विहिन अवस्थाको अन्त्य गरी जनताका बास्तविक समस्याहरुलाई पहिल्याउन, समाधानका उपायहरु खोज्न, योजना निर्माण गर्न, स्थानीय सहभागिता बृद्धि गर्न सहयोग पु¥याउने छ । समुदायले आप्mनै आसपसामा समस्या राख्नको लागि नेतृत्व पाउने छ...

आन्तरिक प्रतिस्पर्धाको विज्ञापन खारेजीको संकेत

आन्तरिक प्रतिस्पर्धाको विज्ञापन खारेजीको संकेत

“हात्ती आयो हात्ती आयो फुस्सा” भने झैं २०६१ को बाह्र वर्ष पछि, अस्थायी शिक्षक ब्यवस्थापनका नाममा शिक्षा मन्त्रालयको निर्देशनमा शिक्षा सेवा आयोगले ०७४ आषाढ २४ गते परीक्षा सञ्चालन गर्ने गरी तालिका समेत प्रकाशन गरी सकेको छ ।  अर्को तर्फ, आफुहरुलाई शिक्षा ऐनले त विभेद गरेकै थियो, त्यो भ...

कति चक र डस्टर खेलाउने? ‘प्रभुजी ! मलाई पनि मेयर बनाई देऊ न’

कति चक र डस्टर खेलाउने? ‘प्रभुजी ! मलाई पनि मेयर बनाई देऊ न’

सरकारले आगामी बैशाखब ३१ गतेको लागि स्थानीय तहको चुनावको घोषणा गरेपछि अहिले सर्बत्र चासो, चिन्ता र चिन्तनको विषय बनेको छ । यही कारण अहिले सडक, संसद वा दुईजना मात्र भेट भए पनि कुराकानीको विषय चुनाव नै बनेको छ । लामो समयदेखि नभएको स्थानीय निकायको चुनावप्रति जनता वा मतदाता उत्साहित छन् । योसँगै विभिन्न...

शिक्षक राजनीति : गरिमा उठाउने वा बदनामी सहने

शिक्षक राजनीति : गरिमा उठाउने वा बदनामी सहने

बहुचर्चित शिक्षा ऐनको पछिल्लो संशोधनले शिक्षकलाई दलको सदस्य हुने सुविधा दियो । यो सुविधाले तलब खाएर राजनीति गर्ने लाभ शिक्षकहरुलाई प्रदान ग¥यो । जसरी विद्यालय शिक्षाको संरचनामा परिवर्तन ल्याउनु संशोधनको सबल पक्ष थियो, त्यसैगरी शिक्षक राजनीतिलाई रोक्न नसक्नु यसको त्यतिकै मात्राको दुर्बलता हो ।...

शैक्षिक सुधारका केही पक्ष

शैक्षिक सुधारका केही पक्ष

विद्यालय सबै समुदाय, वर्ग, समूह, धर्म, जातजाती, सम्प्रदायको एक मात्र निर्विवाद साझा मन्दिर हो । विद्यालय समुदायको आवश्यकता परिपूर्तिको लागि समुदायकै पहलमा समुदायमै स्थापना भएको पवित्र सँस्था हो । नेपालमा औपचारिक शिक्षाको शुरुवाती चरणमा राणा शासकहरुले उनीहरुकै पहलमा स्थापना गरेका विद्यालयहरु बाहेक सर...

साना नानीहरूसँग गन्थन : बन्दुकको नालमा निप्पल लगाइदिएर मम्मीहरू एम्बुस रोप्न

साना नानीहरूसँग गन्थन : बन्दुकको नालमा निप्पल लगाइदिएर मम्मीहरू एम्बुस रोप्न

शैक्षिक क्षेत्रमा राम्रो दख्खल राख्ने कविताको समीक्षात्मक लेख यो साताको शिक्षा साहित्यमा : सप्तरी जिल्लाको कञ्चनरूप नगरपालिका, रूपनगरमा स्थायी बसोबास गर्ने एक अभिभावक छन् । उनको सरकारी जागिर पनि छ । जागिरकै क्रममा सन्तानलाई साथै राखेर देशका कुनाकाप्चा पुगे । खै, के के अनुभव बटुले कुन्नि ! बातच...

देश सुहाँउदो शिक्षा योजना की विदेशी मोडेलको अनुशरण ?

देश सुहाँउदो शिक्षा योजना की विदेशी मोडेलको अनुशरण ?

औपचारिक रुपमा नेपालमा वैदेशिक सहयोग भित्रने क्रम प्रथम पञ्चवर्षिय योजनाबाट शुरुवात भएको पाइन्छ । बहुदल पश्चात राष्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रिय गैह्र सरकारी संघसंस्था खोल्नका लागि बाढी नै आयो र देशलाई सम्बृद्ध बनाउने बाहनामा तिनै संस्थाहरु मार्फत जस्तो सुकै दान र उपहार लिने परम्पराको होडबाजी चलिरहेको छ ।...

पाठ्यक्रमको दिशा कुन? न बनाउनेलाई थाहा, न लागू गर्छु भन्नेलाई ?

पाठ्यक्रमको दिशा कुन? न बनाउनेलाई थाहा, न लागू गर्छु भन्नेलाई ?

हाम्रो पाठ्यक्रममा सुधार गर्न निक्कै आवश्यक छ । पाठ्यक्रमकै कारण सरकारले वर्गभेद बढाइरहेको छ । नेपालको भूगोल सुहाउँदो पाठ्यक्रम नहुँदा वर्गीय खाडल बढिरहेको छ । हामी सुगम ठाउँ, विकसित ठाउँ र दुर्गम र अविकसित ठाउँका लागि एउटै खालको पाठ्यक्रम बनाउँछौं । यसले गर्दा काठमाडौं वा भनौं सुगम र सुविधा भएका ठा...

अस्थायी शिक्षकका लागि विज्ञापन अवैधानिक, व्यवस्थापन हैन विस्थापित गर्ने नियत

अस्थायी शिक्षकका लागि विज्ञापन अवैधानिक, व्यवस्थापन हैन विस्थापित गर्ने नियत

राज्यले अवसर खोसेर स्थायी हुन नपाएका, जीवनको उर्वर समय शिक्षण मै खर्चेका आम अस्थायी शिक्षकहरुले पेशा स्थायीत्वको जायज माग र अस्थायी शिक्षकका समस्या समाधानका लागि गोल्डेन हेण्डसेक र आन्तरिक प्रतिश्पर्धा उत्तम विकल्प हो । गुणस्तरीय शिक्षाका लागि अविलम्व उक्त विकल्प कार्यान्वयन गरी पेशा रोज्नेलाई शत प्...

संघीयतामा शिक्षा : सेवा प्रवाहको अपेक्षित ढाँचा

संघीयतामा शिक्षा : सेवा प्रवाहको अपेक्षित ढाँचा

१. पृष्ठभूमि नेपालको संविधान (२०७२) अनुसार संघीयतामा शिक्षा क्षेत्रका कार्यलाई संघ, प्रदेश र स्थानीय तहमा अलगअलग तथा साझा अधिकारको सूची निर्धारित छ । शिक्षा देश विकासको आधारशीला हो । मुलुकको समग्र विकास र प्रगति शैक्षिक क्षेत्रका सूचकहरुमा आधारित हुन्छ । संवैधानिक रुपमा आधारभूत शिक्षालाई अनिवार्य...

किन मर्ज नगर्ने निजी स्कूल ?

किन मर्ज नगर्ने निजी स्कूल ?

आठ दशकभन्दा बढीको एसएलसी एसईईमा बदलिएको बेला त्यसको अनुगमनमा धादिंग र काठमाडौंका निजी तथा सामुदायिक विद्यालय अवलोकनको अवसर जुर्यो । व्यक्ति पिच्छेका विचार, विद्यालयको अवस्था, निजी र सामुदायिकप्रतिको हाम्रो सामाजिक मनोविज्ञानलाइ चिर्न अनुगमन फलदायी थियो । निहुँ परीक्षाको अनुगमन भए पनि परीक्षा जोडिने...