विचार / बिमर्श

ऐनको विलम्बले शैक्षिक क्षेत्र थप अन्यौलमा

ऐनको विलम्बले शैक्षिक क्षेत्र थप अन्यौलमा

ऐन, विधि, कानून सधैं सबै पूर्ण हुँदैनन् । समयले प्रभाव पारेको हुन सक्छ । परिस्थिति परिमार्जित बन्न सक्छ । विषय नयाँ सिर्जना हुन सक्छ । नसोचेको कल्पना सम्म पनि नगरेको शीर्षक उत्पन्न भएर त्यस्ता विषय हल गर्न नयाँ कानून बनेको, बनाइएका उदाहरण धेरै छन् । सन्दर्भ शिक्षा विधेयक सँग जोड्न खोजिएको हो । चालु...

शिक्षक दरवन्दी मिलानका लागि आँगन देखी अदालतसम्म :  एक अनुभूती

शिक्षक दरवन्दी मिलानका लागि आँगन देखी अदालतसम्म : एक अनुभूती

अर्घाखाँचीको शितगंगा नगरपालिकामा शिक्षा शाखा प्रमुखको रुपमा खटिई काम गरेको पनि १५ महिना भन्दा बढी समय भैसकेछ । यो मेरो कर्म थलो मात्र होईन म हुर्केको, बढेको, पढेको अनि लडेको ठाउँ पनि हो । अफिसमा हाजिर लगाएकै भरमा पनि तलब सुविधा त मिलिहाल्थ्यो र मिल्ने नै छ तर मलाई लाग्छ म एक सचेत नागरिक एवं जिम्मेवा...

  एसएलसीको नाम त बदलियो केही चरित्र निरन्तर !

एसएलसीको नाम त बदलियो केही चरित्र निरन्तर !

यस वर्षको माध्यमिक शिक्षा परीक्षा एसईई चैत १० गते बाट सुरु हुँदैछ । शिक्षा ऐनमा भएको आठौं संशोधनले विद्यालय शिक्षाको संरचना बदलेसँगै  ९० बर्ष देखिको एसएलसीको नाम सँगै नतिजा प्रकाशन प्रणाली पनि परिवर्तन भएको छ । नाम त बदलियो तर यसका केही चरित्र निरन्तर छन् । त्यहि मध्येको एक हो – परीक्षामा...

प्याब्सनमा नयाँ  नेतृत्व : आशा गरौं त्यस्तो नहोस् !

प्याब्सनमा नयाँ नेतृत्व : आशा गरौं त्यस्तो नहोस् !

निजी लगानीबाट सञ्चालित विद्यालयहरुको छाता संगठन निजी तथा आवासीय विद्यालय अर्गनाइजेसन (प्याव्सन) को १४ औं महाधिवेशन मंगलबारबाट काठमाडौंमा शुरु हुँदैछ । नयाँ नेतृत्वका लागि विराटनगरका टीका पुरी र काठमाडौंका डिके ढुङ्गाना प्रत्यासि रहेको खबर सार्वजनिक भएको छ । चर्चामा आएका अध्यक्षका दुबै दावेदार ठ...

शिक्षकको अगाडि कहिले सम्म 'राहत' ?

शिक्षकको अगाडि कहिले सम्म 'राहत' ?

सत्र थरि शिक्षक आफैंमा उदेक लाग्छ । ती मध्ये राहत शिक्षक अझ आश्चर्य र लज्जाबोध हुन्छ । सामान्य अर्थमा 'राहत' भनेको त्यो नगद वा जिन्सी हो, जुन प्रदान गरेर दैवी वा प्राकृतिक प्रकोपमा पीडितहरुलाई सान्त्वना पुग्छ र केही सहयोग हुन्छ । जब बाढी, पहिरो, आँधी–हुरी, आगलागी, भूकम्प, दुर्घटना जस्त...

सामुदायिक विद्यालयमा अँग्रेजी माध्यम: वाध्यता की स्वत: स्फूर्त

सामुदायिक विद्यालयमा अँग्रेजी माध्यम: वाध्यता की स्वत: स्फूर्त

भाषा विचार विनिमयको माध्यम हो । मानव विकाससँगै भाषाको विकास पनि भएको हो । ज्ञानको प्रसारण तथा हस्तान्तरणमा पनि भाषाको महत्वपूर्ण भूमिका रहेको हुन्छ । विश्वमा करीव ६ हजार ५ सय भाषाहरु बोल्ने गरेको पाइन्छ भने नेपालमा १ सय २३ भाषाहरु रहेका छन् । चाइनिज, अङ्ग्रेजी, हिन्दी, स्पेनिस, अरबिक, मले, रसियन, बे...

गणितका कुरा : कठिन छ कि बन्यो

गणितका कुरा : कठिन छ कि बन्यो

शुरुवात केही दिन अगाडिको सामाजिक सञ्जालबाट गरौं । एक जना मित्रले फेसुबकमा दुई अङ्कको सङ्ख्या जसमा अङ्कहरुको जोड ८ छ । यदि त्यसमा ९  थप्दा बन्ने सङ्ख्याका दुवै अङ्क बराबर हुन्छन् भने उक्त सङ्ख्या कुन हो भन्ने प्रश्न पोष्ट गर्नुभयो । गणित विषयको विद्यार्थीको हैसियसले मैले पनि समस्या समाधा...

वडा अध्यक्ष विद्यालयको अध्यक्ष बन्न किन नहुने ?

वडा अध्यक्ष विद्यालयको अध्यक्ष बन्न किन नहुने ?

शिक्षा चर्चा योग्य क्षेत्र हो । शिक्षामा कुरा गरिएन, चर्चा गरिएन, काम गरिएन भने त्यो समय निरर्थक बन्न सक्छ । विगत केही समय यता शिक्षाका विविध विषयमा चर्चा जारी छ । स्रोत व्यक्ति फिर्ता, सरकार र शिक्षक महासंघबीचको सहमती, व्यवस्थापन समितिमा वडा अध्यक्षलाई अध्यक्ष नबनाउने, उच्च शिक्षाको बेथिति, स्ववियू...

शिक्षा ऐन निर्माण : हतारमा काम फुर्सदमा पछुतो नहोस्

शिक्षा ऐन निर्माण : हतारमा काम फुर्सदमा पछुतो नहोस्

मानव जीवनलाई सशक्त र सफल बनाउन जीवनोपयोगी शिक्षा अपरिहार्य हुन्छ । अज्ञानता र अन्धविश्वासलाई चिर्दै सम्पन्नता र सफलतातिर उन्मुख बनाउन गुणस्तरीय शिक्षा आवश्यक पर्दछ ।  मानवको अन्तरनिहित प्रतिभाको  प्रस्फुटन गरी प्रतिष्पर्धी नागरिक बनाउने शिक्षा आजको आवश्यकता हो । नेपालको शिक्षामा पनि विभिन्...

अस्तित्ववाद, शिक्षक  र विद्यार्थी

अस्तित्ववाद, शिक्षक र विद्यार्थी

अस्तित्ववाद – जगत् र जीवनको विसङ्गतीको बोध गर्दै व्यक्तिको स्वतन्त्र निर्णय र वरण तथा उत्तरदायित्वलाई सकार्ने अनि मनुष्य जीवनको अस्तित्व माथि चिन्तन गर्ने र उसको जन्म, मृत्यु, कुण्ठा, सन्त्रास आदिमा सहि अर्थ खोज्ने दार्शनिक वा साहित्यक मान्यता, मानिसलाइ स्वतन्त्र प्राणीका रुपमा हेर्दै अस्तित्व...

सिकाइको संसारमा बहुबौद्धिकताको चर्चा

सिकाइको संसारमा बहुबौद्धिकताको चर्चा

बोल्नेको पिठो बिक्छ । नबोल्नेको त चामल पनि बिक्दैन । त्यसो त पिठोलाई पनि  मीठो चाहिँ भान्छेले बनाउँछ । आजको त्यो भान्छे हो गुरु । सिकाइ स्वादिलो खाना हो । त्यो खाना पकाएर अनि पस्केर गुरुले दिन्छन् । सङ्गत गुनाको बुद्धि । रुख गुनाको फल । सुन्तला रोपे सुन्तला फल्छ । कागती रोपे कागती ।  अँ...

अबको पुस्तक

अबको पुस्तक

शिक्षा साहित्य अन्तरगत यो साता शिक्षक पाण्डेको कविता : अक्षरहरु नभएका पेज र पेज नम्बर बिहीन अबको पुस्तकमा प्रयोगशाला बनाएर धारा विद्युत बगाएर यन्त्रहरु चलाएर फसल र पसलको कारोबार गर्दै गन्तब्यसँग साक्षात्कार होस । अबको पुस्तकमा आफ्नै पैतालाले भूगोल नाप्दै सञ्जीवनी पत्ता लगाउने बालकको...

योग्यता र तालिममा शिक्षक अब्बल,  सिकाइ छैन सन्तोषप्रद !

योग्यता र तालिममा शिक्षक अब्बल, सिकाइ छैन सन्तोषप्रद !

नेपालका सामुदायिक विद्यालय हाल सङ्गीन मोडमा उभिएका छन् । सामुदायिक विद्यालयमा घट्दो विद्यार्थीको चाप झट्ट हेर्दैमा देखिने प्रभाव हो भने विद्यार्थीको सिकाइ उपलब्धिको स्तरले सार्वजनिक शिक्षा सुधारमा धेरै काम गर्नु पर्ने खाँचो औँल्याईरहेको छ । तर विडम्वना, जति धैर्यता, विज्ञता र दक्षताका साथ सार्वजनिक...

शिक्षक पोशाकबारे

शिक्षक पोशाकबारे

शिक्षकको पोशाक तोकिएको छ । सामुदायिक विद्यालयका शिक्षकलाई पोशाक वापत राज्यले विगतमा वार्षिक सात हजार पाँच सय रुपैंया उपलब्ध गराउँदै आएकोमा चालु आर्थिक वर्षबाट दश हजार रुपैंया उपलब्ध गराउने निर्णय बाहिर आएको छ । धेरैजसो शिक्षकले विद्यालयमा पोशाक लगाए पनि कतिपय विद्यालयका केहि शिक्षक तोकिएको पोशाकमा न...

कति पढ्दा वा अध्ययन गर्दा पुग्ने हो ?

कति पढ्दा वा अध्ययन गर्दा पुग्ने हो ?

मैले विद्यालय तहमा पढेका सबै विषयवस्तुको प्रयोग मेरो जीवन कालमा होला कि नहोला ? खै यस बारेमा अरुले के सोचेका छन् थाहा छैन, तर मलाई भने अहिले आएर सोच्नु पर्छ भन्ने लागेको छ । किनकी त्यति बेला पढेका कतिपय विषयवस्तु त अहिले सम्म पनि प्रयोग भएनन् भने अबका दिनमा के प्रयोग होलान् ? अहिले सम्म प्रयोग नभएको...