Ad Ad

विचार / बिमर्श

शिक्षण सिकाइमा प्रविधि प्रयोगको अवस्था, समस्या र समाधान

शिक्षण सिकाइमा प्रविधि प्रयोगको अवस्था, समस्या र समाधान

सारांश : शिक्षण सिकाइ प्रक्रियामा प्रविधिका साधनको प्रयोगबाट शिक्षकको शिक्षणलाई सहजीकरण गर्न तथा विद्यार्थीको सिकाइलाई दिगो बनाउन र समग्रमा शिक्षण सिकाइ क्रियाकलापलाई प्रभावकारी बनाउन सहयोग पुग्छ । प्रविधिका साधनका प्रयोगको फाइदा तथा महत्तवका बारेमा अब चर्चा गरिरहनु आवश्यक पनि छैन । तर हामीसँग जु...

समानान्तर र समकक्षी अनौपचारिक शिक्षा : सिकारु प्रति अन्याय गर्ने की नयाँ मुल्य थप्ने ?

समानान्तर र समकक्षी अनौपचारिक शिक्षा : सिकारु प्रति अन्याय गर्ने की नयाँ मुल्य थप्ने ?

परिचय हाम्रो शिक्षा प्रणालीमा आमूल सुधारको खाँचो छ । सुधारका विविध आयाम छन् । तथापि यस आलेखमा अनौपचारिक शिक्षा र औपचारिक शिक्षावीचको सह-अस्तित्व र सम्वन्ध मार्फत सुधारको बाटो खोज्ने प्रयास गरिएको छ । शिक्षाकर्मी, नीति निर्माता र सिकारु समुदायले विश्व परिवेशमा प्रचलित समसामयिक शिक्षा व्यवस्थाबाट प...

तोकिएको पाठयक्रम मात्रै हैन, समृद्धिका लागि प्राविधिक शिक्षाको खाँचो

तोकिएको पाठयक्रम मात्रै हैन, समृद्धिका लागि प्राविधिक शिक्षाको खाँचो

जीवनोपयोगी प्राविधिक शिक्षाको सर्व सुलभताले मात्रै समृद्ध नेपाल सुखि नेपाली भन्ने सरकारी नाराले सार्थकता पाउन सक्छ । हाम्रो शिक्षा गरिखाने भन्दा पनि मागिखाने जनशक्ति उत्पादन तिर लक्षित भएको गुनासो सत्यताको नजिक छ । समयको माग अनुसार देश तथा विदेशका श्रम बजारमा खरो प्रतिष्पर्धा गर्न सक्ने सक्षम जनशक्त...

अवैज्ञानिक शिक्षक बढुवा प्रणाली र सजग बन्नु नपर्ने शिक्षक सेवा आयोग !

अवैज्ञानिक शिक्षक बढुवा प्रणाली र सजग बन्नु नपर्ने शिक्षक सेवा आयोग !

तोकिएको काम सन्तोषजनक भएमा वा अझ अपेक्षाकृत भएमा त्यस्ता व्यक्तिलाई प्रोत्साहन गरिन्छ । यो परम्परागत मान्यता हो र स्वभाविक प्रक्रिया पनि हो । नेपालमा निजामति सेवाका कर्मचारीहरु, सेना, प्रहरी, शिक्षक यी सबैलाई प्रोत्साहन स्वरुप सम्बन्धित सेवाको नियम, कानून अनुसार बढुवा गर्ने प्रचलन छ । सन्दर्भ, शि...

नेपालमा समाजवाद उन्मुख शिक्षा

नेपालमा समाजवाद उन्मुख शिक्षा

नेपालको संविधान २०७२ को प्रस्तावनाले देशमा ‘बर्गीय, जातीय, क्षेत्रीय, भाषिक, धार्मिक, लैंगिक विभेद र सबै प्रकारको जातीय छुवाछुतको अन्त्य गर्दै आर्थिक समानता, समृद्घि र सामाजिक न्याय सुनिश्चित गर्न समानुपातिक समावेशी  र सहभागितामूलक सिद्घान्तका आधारमा समतामूलक समाजको निर्माण गर्ने’ स...

चुनावी घोषणा पत्र, वामपन्थी सरकार र गरिबको पहुँचमा नभएको प्राविधिक शिक्षा

चुनावी घोषणा पत्र, वामपन्थी सरकार र गरिबको पहुँचमा नभएको प्राविधिक शिक्षा

चुनावमा तालमेल गरेका तत्कालीन नेकपा एमाले र एमाओवादीले सफलता मात्रै पाएनन् त्यो तालमेल समय क्रमसँगै पार्टि एकिकरणमा रुपान्तरण भयो र बन्यो अहिलेको नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी । त्यहि जगमा अहिले वामपन्थी नेतृत्वको दुई तिहाइको सरकार छ । पार्टिगत रुपमा उनीहरुको एकिकरणले देशलाई कहाँ के फाईदा पुग्यो र पुग्छ भ...

निःशुल्क तथा अनिवार्य शिक्षा : साम्यवाद ल्याउने भने पनि ढुकुटीमा पैसा त चाहियो !

निःशुल्क तथा अनिवार्य शिक्षा : साम्यवाद ल्याउने भने पनि ढुकुटीमा पैसा त चाहियो !

शिक्षा राज्यकै दायित्व हो, यसमा ईफ बट छैन, संविधानले नै राज्यको परिभाषा गरेको छ, त्यस तर्फ हामी प्रतिवद्ध छौं । शिक्षा राज्यकै दायित्व हो, राज्य पार्टिहरुले चलाउँछन् । त्यस अर्थमा यो पार्टिको दायित्व हो । दलका प्रतिनिधि राज्यमा जान्छन् । मन्त्री होलान्, प्रधानमन्त्री होलान्, राज्यका विभिन्न निकायमा...

नेपालले साक्षरताका क्षेत्रमा हासिल गरेको अलौकिक सफलता !

नेपालले साक्षरताका क्षेत्रमा हासिल गरेको अलौकिक सफलता !

१. पृष्ठभूमि    नेपालमा साक्षरता कार्यक्रमका क्षेत्रमा अनेकन् सफलता हासिल गर्न सम्भव भयो तर विश्वासनीय तथ्याङ्क प्रणाली व्यवस्थित गर्न चैँ अझैपनि धेरै काम बाँकी छ । यसलाई राष्ट्रिय तथ्याङ्क प्रणाली (central statistics) सँग एकीकृत गरी तथ्याङ्कीय मुलप्रवाहीकरण गर्न विभिन्न बाधाले अहिले...

साविकका जिशिका सिडियो मातहत : बन्दुकसंग किन कलम मिसाईयो ?

साविकका जिशिका सिडियो मातहत : बन्दुकसंग किन कलम मिसाईयो ?

हामी जनप्रतिनिधिका रुपमा निर्वाचित हुँदा जिल्ला शिक्षा कार्यालय थियो, हामी शिक्षा सुधारका योजना बनाउँदै थियौं । सदरमुकाम र सुगम ठाउँमा थुप्रिएका शिक्षकलाई १ पटक मिलाउँ भनेर योजना बन्दै थियो । सुगम ठाउँमा बसेर सुविधा भोगिरहेका शिक्षकहरुका बिचमा भुईंचालै गयो ! सदरमुकाममा थुप्रिएका शिक्षकलाई दरबन्दी...

शिक्षक नियुक्तिका भित्रि कथा : सेटिङमा हुन्छ काम

शिक्षक नियुक्तिका भित्रि कथा : सेटिङमा हुन्छ काम

एउटा सामुदायिक विद्यालयमा अस्थायी वा राहत शिक्षक रिक्त हुन्छ । उक्त रिक्त पदमा शिक्षक विज्ञापनको अनुमति लिँदा त्यो विद्यालयको प्रधानाध्यापकले सगरमाथा नै आरोहण गरे जस्तो अनुभूति गर्दै तोकिएको स्थानीय पत्रिकामा पन्ध्र दिने विज्ञापन गर्न र विद्यालयमा  छलफल र बैठकबाट निर्णय गराउँदा ठूलो उपलब्धि मिल...

परीक्षामा उच्च ग्रेड, व्यवहारमा शुन्य ! के पढाईन्छ कक्षा कोठामा ?

परीक्षामा उच्च ग्रेड, व्यवहारमा शुन्य ! के पढाईन्छ कक्षा कोठामा ?

उपत्यकाको सडक र ट्राफिक व्यवस्थाबाट आम नागरिक कति प्रताडित छन् भन्ने विषय लेखिरहनु पर्दैन, किनकी यो दिनहुँ भोगिएको विषय हो । धुलो, धुवाँ र घण्टौसम्मको जाम र सवारी साधनको कुराइ उपत्यकाका विशेषता जस्तै भइसके । यो भोगाइको मात्रामा अझ कष्ट त्यति बेला थपिन्छ जब सडकमै अमूक समूहका “कार्यक्रम” स...

स्थानीय तहमा शैक्षिक व्यवस्थापन : मनोवृत्तिगत दिग्भ्रम र केही सन्दर्भहरु

स्थानीय तहमा शैक्षिक व्यवस्थापन : मनोवृत्तिगत दिग्भ्रम र केही सन्दर्भहरु

पृष्ठभूमी : नेपालको संविधान २०७२ जारी भएपछि राज्यको शासकीय स्वरुप तीन तहमा विभाजन भयो । संघ¸ प्रदेश र स्थानीय तह । सबैभन्दा पहिले स्थानीय तहको निर्वाचन भयो र जन निर्वाचित स्थानीय सरकारहरु गठन भए । स्थानीय सरकार त गठन भए तर संघीय¸ प्रादेशिक र स्थानीय ऐन¸ कानूनहरु बनेका थिएनन । नवस्थ...

शिक्षा अधिकारीको पत्र पछि हेडसर चुप, हेडसरको निर्देशले शिक्षक !

शिक्षा अधिकारीको पत्र पछि हेडसर चुप, हेडसरको निर्देशले शिक्षक !

मास्टर जेबी गाउँलेका नामबाट साहित्यिक रचना गर्ने जयबहादुर वि सी पेशाले शिक्षक हुन् । ९ जुन १९९३ मा जन्मेका सुर्खेत मटेला – ४ का गाउँले साहित्यमा मुख्यत कथा, लघुकथा गजल र मुक्तक लेख्छन् । समसामयिक विषयमा आलेखहरु समेत लेख्ने उनका अधिकाँश लेख शिक्षाका विषयमै केन्द्रित छन् । निकट भविष्यमै पुस्तक प...

प्रारम्भिक कक्षामा एकीकृत पाठ्यक्रम

प्रारम्भिक कक्षामा एकीकृत पाठ्यक्रम

  शैक्षिक गुणस्तर परीक्षण केन्द्रले कक्षागत रूपमा रहेका विषय अन्तर्गतका विषयवस्तु/क्षेत्रहरूमा असमान सिकाइ भनी निष्कर्ष निकाल्ने गरेको छ । केन्द्रले विषयगत प्रश्नको समाधानमा न्यून क्षमता, उच्च संज्ञानात्मक तहका सिपमा न्यून सिकाइ, समान तहका अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीको तुलनामा नेपाली विद्यार्...

शिक्षक आयोगको परीक्षा तयारी : केही टिप्स

शिक्षक आयोगको परीक्षा तयारी : केही टिप्स

यो आलेख शिक्षक सेवा आयोगको तयारी गरिरहेका परीक्षार्थीलाई लक्षित गरी तयार गरिएको हो । यसमा मुख्य गरी वस्तुगत प्रश्नको तयारी गर्ने केही तरिकाहरुलाई प्रस्तुत गरिएको छ । यो आलेख प्रतिस्पर्धात्मक परीक्षाको तयारी गरिरहँदाका केही व्यक्तिगत अनुभव र केही सहजीकरणका अनुभवका आधारमा तयार गरिएको छ । हरेक व्यक्तिक...