Ad

विचार / बिमर्श

विधेयकका बलिया र कमजोर पक्ष

विधेयकका बलिया र कमजोर पक्ष

देशको व्यवस्था र संरचना बदलिएको यतिका समय वितिसक्यो, संघीयता अनुकुलका शैक्षिक नीति तर्जुमा गर्न शिक्षा मन्त्रालय निकै ढिलो भईसकेको छ । यो ढिलाईका कारण अहिले परेका र भविष्यमा पर्ने उल्झन्का बारेमा अर्कै प्रसंगमा चर्चा गरौंला । यो आलेख भने शिक्षा मन्त्रालयले तयार पारेको 'उच्च शिक्षा सम्बन्धमा...

एकै संस्थामा गोलमटोल बनाएर सञ्चालन गर्दा दुवै शिक्षा कमजोर

एकै संस्थामा गोलमटोल बनाएर सञ्चालन गर्दा दुवै शिक्षा कमजोर

शिक्षा ज्ञान मात्रै हो की सीप र ज्ञानको समिश्रण पनि ! यो सन्दर्भ देख्दा सामान्य लाग्न सक्छ, तर यसको मिहिन तरिकाले उत्तर नखोज्दा सम्म हामी ठिक ठाउँमा पुग्न कठिन छ । किन भने समयसँगै परिभाषा बदलिदैं जाने शिक्षाको चरित्र हो । कुनै बेला थियो ज्ञान नै शिक्षाको मुख्य पक्ष मानिथ्यो । विज्ञान र प्रविधिको द्र...

झुटो त्रिभुज पढाउने हो र ?

झुटो त्रिभुज पढाउने हो र ?

नारीतो विश्विविद्यालय जापानमा विभिन्न देशवाट शिक्षा क्षेत्रमा काम गर्ने शिक्षाकर्मी वा शिक्षकहरुको तालिम सञ्चालन हुने गर्दछ । सोही अवसरमा हाल उक्त विश्विविद्यालयमा अध्ययन गर्ने क्रममा पपुवा न्युगिनिका प्रशिक्षार्थीहरुको टोलीसँग जापानको एउटा Elementary School भ्रमण गर्ने अवसर प्राप्त भएको थियो । उक्त...

शिक्षक आयोग पास गर्दा त्यस्तो कुनै परीक्षा पनि त हुँदैन !

शिक्षक आयोग पास गर्दा त्यस्तो कुनै परीक्षा पनि त हुँदैन !

नेपाली शिक्षा क्षेत्रमा देखिएको जटिलता जति फुकाउन खोज्यो त्यति बल्झिने गाँठो जस्तै भइरहेको छ । नितिगत स्पष्टता बढ्दै गए पनि व्यवहारिक र नैतिक जटिलताले झनै बिरोधाभाषी र अन्यौल ग्रस्त बनाइदिएको छ । नेपालमा अहिले मेडिकल शिक्षा र उच्च शिक्षामा देखिएको किचलो बाहेक औपचारिक विद्यालय शिक्षा सबैभन्दा अन्तर ब...

एकले अर्कोलाई दोष दिनेकी आ-आफ्नो भूमिका निर्वाह गर्ने ?

एकले अर्कोलाई दोष दिनेकी आ-आफ्नो भूमिका निर्वाह गर्ने ?

मुलुकमा राज्यले लगानी गरेका र निजी लागानीबाट सञ्चालित शिक्षालयहरु छन् । यी शिक्षालयहरुको परीक्षा प्रणाली एउटै छ । यी दुबै थरि शिक्षालयहरुमा पाठ्यक्रम समान छन् । तथापि परीक्षाको नतिजालाई मात्र आधार बनाउने हो भने सार्वजनिक विद्यालयहरुको भन्दा निजी लगानीमा सञ्चालित विद्यालयहरुको नतिजा राम्रो छ । राज्यल...

शिक्षकले मात्र किन ! शिक्षाका कर्मचारीले चाँहि पेशा फेर्न नपर्ने ?

शिक्षकले मात्र किन ! शिक्षाका कर्मचारीले चाँहि पेशा फेर्न नपर्ने ?

शिक्षा मन्त्रीको राम्रो र सकारात्मक भनाई – गुणस्तरीय शिक्षा दिन नसक्ने शिक्षकले पेशा परिवर्तन गरे हुन्छ । कुनै पनि पेशामा रहनेले आफ्नो पेशा प्रतिको जिम्मेवारी ईमान्दारी साथ पूरा गर्नै पर्छ । यसमा कसैको विमति छैन । तर, स्तरीय शिक्षा प्रतिको गम्भीरता र चिन्ता झल्कने यो आह्वान र विचारलाई सत...

बेरोजगारी र शैक्षिक गुणस्तर : बोट कागतीको अपेक्षा सुन्तलाको !

बेरोजगारी र शैक्षिक गुणस्तर : बोट कागतीको अपेक्षा सुन्तलाको !

हिजो आज शैक्षिक गुणस्तर खस्क्यो भनेर खुब पिरलो गरेको सुनिन्छ । शिक्षा मन्त्रालय अन्र्तगतको शैक्षिक गुणस्तर परीक्षण केन्द्रले गर्ने अध्ययनले पनि त्यही कुरा देखाईरहेको छ ! नमुना सिकाइ उपलब्धि परीक्षा सञ्चालन गरेर सार्वजनिक गरिने उक्त नतिजा विश्लेषणमा गरिएको विगतको उपलब्धि मूल्यांकनले गत वर्षको विद्...

सन्दर्भ सन् २०२०, अपेक्षा परिवर्तन

सन्दर्भ सन् २०२०, अपेक्षा परिवर्तन

सन् २०१९ मा बितेका दिन र सन् २०२० मा आउने दिनहरुलाई मानिसको जीवनचक्र भन्दा पर राखेर हेर्ने हो भने खासै फरक हुन्नन् । सबै दिनहरु उस्तै हुन् । ऋतुका हिसाबले पनि खासै फरक हुँदैनन् । जब यी दिनहरु मानिससँग जोडिन्छन् अनि तीनै दिनहरु फरक - फरक जस्तो बन्न पुग्छन् । व्यक्तिको मनोभावनाले दिनहरुलाइ फरक - फरक र...

कानुन मिचेर लाईसेन्सको परीक्षा

कानुन मिचेर लाईसेन्सको परीक्षा

शिक्षक सेवा आयोगले गत असार २ गते स्थायी अध्यापन अनुमति पत्र लाईसेन्स को लागि दरखास्त आह्वान ग¥यो । जस मघ्ये विज्ञापन नं ३५ भने साविकको उच्च माध्यमिक तहमा अध्यापनरत अस्थायी अध्यापान अनुमति पत्र प्राप्त गरेका शिक्षक मात्र  सहभागी हुने गरी विज्ञापन भयो । यसका सबल र दुर्वल दुवै पक्षहरू रहेका छन...

 सार्वजनिक शिक्षाका सदावहार चुनौति

सार्वजनिक शिक्षाका सदावहार चुनौति

विद्यालयमा बालबालिका ल्याउनु, विद्यालय भित्र आएका बालबालिकालाई टिकाई राख्नु, रोचक बालमैत्री शिक्षण सिकाइको माध्यमबाट जीवनोपयोगी शिक्षा प्रदान गर्नु सार्वजनिक शिक्षामा देखिएका र भोगिएका सदावहार चुनौति हुन् । चरम राजनीति, अस्तव्यस्त व्यवस्थापन, सरकार र समुदायको उदासिनताका कारण सामुदायिक विद्यालय बेराज...

परीक्षाको कर्मकाण्ड !

परीक्षाको कर्मकाण्ड !

‘पढ है पढ । घोक है घोक । नत्र परिक्षामा फेल होलाऊ !’ विद्यालयमा शिक्षकले र घरमा अभिभावकले दोहोर्याईरहने यो वाक्य अझै पनि कानमा गुञ्जिरहन्छ । तर परीक्षाको मुल्य, मर्म र यसको बारे बुझिने गरी न शिक्षकले बताए, न त अभिभावकले ! विद्यालय उमेरको कलिलो मस्तिष्कमा परीक्षा डरलाग्दो नियोजित दुर्घटना जस...

शिक्षक झोले, जनप्रतिनिधि व्यवसायी, विद्यार्थी टुसा नउम्रने भटमास !

शिक्षक झोले, जनप्रतिनिधि व्यवसायी, विद्यार्थी टुसा नउम्रने भटमास !

घर घरमै सिंहदरबार पुग्ने चर्चाका कारण देश बन्ने कुराले मन खुसी बनाएको तीन बर्ष भयो । देशको संरचना र व्यवस्था बदलिए सँगै विद्यालय शिक्षा सञ्चालनको अधिकार घर घरमै पुग्ने भनिएका तिनै सिंहदरबार मातहत हुँदा सुधार हुने अपेक्षा उस्तै थियो । परिवर्तनले दुर दरारका सामुदायिक विद्यालयको स्वरुप फेरीएला भन्ने आश...

शिक्षकलाई दोष दिएर सम्भव छैन दरबन्दी मिलान

शिक्षकलाई दोष दिएर सम्भव छैन दरबन्दी मिलान

सरकारले शिक्षक दरबन्दी मिलानको निर्णय गरेसँगै यो विषय हिजो आज चर्चाको विषय भएको छ । मौसमी वा बेमौसमी जे होस्, अरु विषयसँग यो पनि छ है भन्न खोजिएको हुनु पर्छ । शिक्षक दरबन्दी मिलान गर्ने भनेर केही वर्ष पहिले प्रसंग उठाइएको थियो । कुरा बढ्दै हराउँदै गर्ने चलन नै बन्यो । धेरै पटक यो गर्ने भनियो तर, काम...

गुणस्तरीय शिक्षा : सवाल एक मापदण्ड अनेक

गुणस्तरीय शिक्षा : सवाल एक मापदण्ड अनेक

गुणस्तरीय शिक्षाका मापदण्डको सम्बन्धमा समान अवधारणा पार्इंदैन । गुणस्तरीय शिक्षाका बुँदागत मापदण्डहरुमा समानता नभए पनि राज्यले तय गरेको शिक्षा नीति, शिक्षाको व्यक्तिगत, सामाजिक र राष्ट्रिय उद्देश्य प्राप्तिका लागि निर्माण गरिएका पाठ्यक्रम, पाठ्यपुस्तक, विद्यालयको भौतिक सुविधा, पठनपाठनको वातावरण एवं&...

साविकको उच्च मावि शिक्षक व्यवस्थापनका चार उपाय

साविकको उच्च मावि शिक्षक व्यवस्थापनका चार उपाय

विश्वविद्यालयले प्रमाणपत्र तह ‘फेज आउट’ नगर्दै विद्यालयमा कक्षा ११ र १२ को पढाई भइरहेको थियो । जब विश्वविद्यालयले कार्यक्रम नै फेज आउट  गर्यो त्यस पछि तत्कालिन उच्च माध्यमिक शिक्षा परिषद्बाट सम्बन्धन लिनेको चाप ह्वात्तै बढ्यो । प्रमाणपत्र तह पढाउने विश्वविद्यालयका कलेजले पनि परिषद्ब...