ललितपुर - भुकम्प, बाढी, पहिरो जस्ता प्राकृतिक विपत्ति पछि विद्यालय बन्द हुन्छन्, कक्षा कोठामा हुने औपचारिक सिकाइ अवरुद्ध हुन्छ । तर, के विद्यालय बन्द हुँदैमा सिकाइ पनि बन्द हुन्छ त ? यस्तो अवस्थामा बालबालिकाको सिकाइलाई कसरी निरन्तरता दिने ? 

विपत्ति पछि निरन्तर सिकाइका लागि संसारमा विभिन्न अभ्यास भएका छन् । श्रोत, साधन, भौगोलिक अवस्था र सिकाइका क्षेत्रमा कार्यरत सरकारी एवं गैर सरकारी संस्थाहरुका दृष्टिकोण अनुसार विभिन्न अवधारणा तयार पारि लागू गरिएको पाईन्छ । दुई बर्ष अघि भएको जाजरकोट भुकम्पका कारण प्रभावित विद्यार्थीको सिकाइलाई निरन्तरता दिन युनिसेफ र नेपाल स्थित फिनल्याण्ड दुतावासले नौलो शैली अपनाएको थियो – भुकम्प प्रभावित क्षेत्रका विद्यालयका बालबालिकालाई फोटो खिच्न लगाउने ! 

संकटका कारण विक्षिप्त भएका बालबालिकालाई निरन्तर सिकाइमा संलग्न गराउन एवं संकट पछिको अवस्थामा पनि सिकाइ निरन्तर राख्ने अवधारणा अनुसार उक्त कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको जनाईएको छ । उक्त कार्यक्रमको उद्देश्य आपतकालबाट प्रभावित बालबालिकाका लागि शिक्षाको निरन्तरता सुनिश्चित गर्नु भएको यूनिसेफले जनाएको छ । 

भूकम्पको एक बर्ष पछि सञ्चालित कार्यक्रम अवधिमा पश्चिम रुकुमको श्री भेरी दोभान माध्यमिक विद्यालयका विद्यार्थीलाई तीन दिने फोटोग्राफी कार्यशाला आयोजना गरेर फोटो खिच्ने कला समेत सिकाइएको थियो । कार्यक्रममा सहभागी ११ देखि १६ बर्ष उमेर समूहका १५ विद्यार्थीले खिचेका फोटोहरुलाई ललितपुरमा प्रदर्शनमा राखिएको छ ।

युनिसेफ नेपालकी प्रतिनिधि एलिस अकुङ्गा र नेपालस्थित फिनल्याण्डका राजदूत पेट्री पुहाक्काले शुक्रबार उक्त प्रदर्शनीको उद्घाटन गरेका छन् ।

प्रदर्शनीलाई 'झल्को : पश्चिम रुकुमका झलकहरू' नाम दिईएको छ ।

बालबालिकाले खिचेका फोटो अवलोकन गर्दा कक्षा कोठा बाहिर पनि सिकाइ हुन सक्ने तथ्य मात्रै हैन विद्यार्थीको सृजनात्मक दृष्टिकोण पनि स्पष्ट देखिन्छ । विद्यार्थीले आआफ्ना सोच र सृजनशीलता अनुसार घर, गाउँ, समाज, वातावरण, जीवनशैली, प्रकृती आदी विषयलाई केन्द्रित गरि फोटो खिचेका छन् ।

बालबालिकाले खिचेका मध्ये ५० वटा फोटोहरुलाई अन्तर्राष्ट्रिय शिक्षा दिवसको अवसर पारेर आउँदो आईतबार सम्म पाटन दरबार क्षेत्रमा खुला  प्रदर्शनीमा राखिने जनाईएको छ ।

प्रदर्शनीको उद्घाटन गर्दै एलिसले आपतकाल पछि शिक्षा भनेको केवल पढाइ मात्र नभई, स्थिरता, सुरक्षा र आशाको बाटो भएको उल्लेख गरिन् । ‘बालबालिकालाई केन्द्रमा राखेर उनीहरूको अनुभव सुन्दा मात्र दिगो पुनःस्थापना सम्भव हुन्छ’ उनले भनिन् । 

यस्तै राजदुत पेट्रीले भूकम्प, बाढी जस्ता प्राकृतिक विपद्का बाबजुद पनि बालबालिकाको सिकाइ निरन्तर राख्न नेपालले गरेको प्रतिवद्धतालाई सरहाना गर्दै सुरक्षित र समावेशी सिकाइ वातावरण निर्माणमा नेपाल सरकार र साझेदारहरूसँग काम गर्न पाउँदा गर्व महशुस भएको उल्लेख गरे । 

‘जब संकट आउँछ र विद्यालयहरू क्षतिग्रस्त हुन्छन्, शिक्षा जीवन जोगाउने माध्यम बन्छ, यस्ता कार्यक्रमले बालबालिकालाई सुरक्षा, नियमितता, मानसिक सहयोग र सामान्य जीवनतर्फ फर्किने अनुभूति दिन्छ ।’ उनले भने ।  

२०८० कात्तिक १७ गते जाजरकोटको रामिडाँडा केन्द्रबिन्दु भएर ६ दशमलब ४ रेक्टरको भूकम्प भएको थियो । भुकम्पका कारण जाजरकोट र पश्चिम रुकुममा मात्रै २५ जना विद्यार्थी र एक शिक्षकको मृत्यु भएको थियो । भुकम्पले चार सय ३३ विद्यालय पूर्ण रुपमा क्षति भएको र एक हजार तीन सय १८ विद्यालयमा आंशिक रुपमा क्षति भएको शिक्षा मन्त्रालयसँग तथ्याँङ छ ।  भुकम्पले एक हजार दुई सय ८८ कक्षाकोठा पूर्ण रुपमा क्षति भएका र तीन हजार आठ सय ९९ कक्षाकोठा आंशिक क्षति भएको मन्त्रालयको तथ्याँङ छ । मन्त्रालयको विवरण अनुसार भुकम्पले विद्यालयको संरचना भत्किएपछि जाजरकोट, रुकुम पश्चिममा मात्रै एक लाख ३३ हजार विद्यार्थी प्रत्यक्ष प्रभावित भएका थिए ।